Ọkụ Ọhịa Indonesia Ebufela Anwụrụ Na-egbu Egbu Gafee Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia

Ihe gbanwere

Akụkọ a dabere na akụkọ ọhụrụ nke BBC News bipụtara. Ọ na-ekwu na ọkụ ndị na-ere kemgbe ọtụtụ izu na Sumatra na Borneo nke Indonesia ebufela anwụrụ na-egbu egbu banye Malaysia, Singapore na Philippines; n’ebe ụfọdụ, mmetọ ikuku akarịala ọkwa Òtù Ahụ Ike Ụwa tụrụ aro ihe karịrị ugboro 15.

Ministri Ahụ Ike Indonesia dekọrọ ihe karịrị ọrịa iku ume 50,000 metụtara ọkụ ala na ọkụ ọhịa n’agbata Julaị na Ọgọst, gụnyere ihe karịrị ikpe 12,000 metụtara ụmụaka na-erubeghị afọ ise, ka BBC si kọọ.

Ihe mere nke a ji dị mkpa

Echiche anyị: nke a abụghị naanị akụkọ ihu igwe si n’ebe dị anya. Nye ndị na-agbalị ijikọta ọrụ, ezinụlọ na njem n’ime akụ na ụba jikọrọ ọnụ, ọ bụ ihe ncheta na nsogbu mpaghara nwere ike ịbanye n’ndụ kwa ụbọchị site n’ihe kacha mkpa: ikuku. Ụgbọ elu, iburu ụmụaka gaa ụlọ akwụkwọ, ịga ọrụ n’èzí ma ọ bụ ileta ndị ikwu nwere ike ịghọ ihe a ga-eji tụlee ahụ ike mgbe anwụrụ na-agafe ókèala.

Ihe kacha njọ n’akụkọ a bụ otú ihe niile si bụrụ ihe a na-ahụ kwa ụbọchị. Otu onye nkuzi kọwara na anwụrụ jupụtara n’ime klaasị nke ukwuu nke na ọ gaghị ahụ ụkwụ ya. Otu nne kọwara na obere nwa na-akwa ụkwara. Nke a na-eme ka “ịdị mma ikuku” ghara ịbụ naanị ọkwa ngwa ekwentị na-egosi site n’agba, kama ọ bụrụ ihe dị nso ma dị mkpa ozugbo: ma ị ga-emeghe windo, hapụ ụmụaka ka ha gwuo egwu n’èzí, ma ọ bụ gawa njem ma ọlị.

Akụkọ a na-atụlekwa ihe karịrị El Niño. Ọ na-ejikọta oke anwụrụ ahụ na mgbanwe n’iji ala eme ihe, ala peat a kpochapụrụ mmiri na mmepe azụmahịa buru ibu. Ihe anyị ghọtara bụ na ụkọ mmiri nwere ike ime ka nsogbu ahụ gbasaa ngwa ngwa, mana ọ bụghị naanị ya na-akọwa ihe niile. Nke a dị mkpa n’ihi na nsogbu a ga-adị ka ihe a na-apụghị izere ezere ma ọ bụrụ na a tara naanị ihu igwe ụta. Ma ọ bụrụ na ọ metụtara mkpebi banyere iji ala eme ihe, opekata mpe n’ụkpụrụ, ndị mmadụ na gọọmentị nwere ike ịma aka megide ya.

Ihe a ga-eleba anya na ya n’ihu

• Ntụle gọọmentị na-eme banyere ịdị mma ikuku na Indonesia, Malaysia, Singapore na Philippines. Ọ bụrụ na mmetọ ikuku dị ize ndụ ka na-adị elu ruo ogologo oge, nke ahụ ga-apụta na nsogbu ahụ aghọwo nsogbu na-emetụta ndụ kwa ụbọchị n’obodo dị iche iche nke mpaghara ahụ, ọ bụghị naanị anwụrụ na-adị nwa oge.

• Ọnụọgụ ọhụrụ sitere n’aka ndị ọrụ ahụike Indonesia, ọkachasị ọrịa iku ume n’etiti ụmụaka nta. Ọ bụrụ na ọnụ ọgụgụ ahụ anọgide na-arị elu, nke ahụ ga-egosi na anwụrụ ahụ agafeela naanị ahụ erughị ala wee ghọọ ibu na-arịwanye elu n’ahụ́ ike ọha.

• Ma a ga-egbochi ọkụ ndị dị na Sumatra na Borneo nke Indonesia ka ọnọdụ ụkọ mmiri na-aga n’ihu. Ikwụsị mgbasa ọkụ ndị ahụ ga-akwado echiche na enyemaka ozugbo nwere ike belata nsogbu ahụ; ọkụ na-alọghachi n’otu ebe ndị ahụ ga-eme ka ịdọ aka ná ntị akụkọ a sie ike na adịghị ike mpaghara ahụ karịrị otu oge siri ike.