Nea asesa
Sɛnea Al Jazeera amanneɛbɔ kyerɛ no, nsuyiri ne asasewosow a nyansahufo de bata Langtang Lirung ho gyaaseɛ a ebu gui ho no akum nnipa boro 1,270 wɔ Nepal ne Tibet nyinaa. Nepal ɔman no amanehunu ho adwumayɛbea ka sɛ wɔanya awufo 1,252 amu, na nnipa 4,216 da so ayera; China atumfoɔ nso bɔ amanneɛ sɛ nnipa 21 awu na 541 ayera wɔ Tibet.
Agyenkwafo de helikɔpita ne ahama kwan reduru nkuraa a atwa wɔn ho ahyia no, bere a Nepal asraafo mfiridwumayɛfo reyiyi atɛkyɛ afi anyinam ahoɔden a wɔde nsu yɛ no ntɔn mu wɔ China hye so, baabi a ebetumi aba sɛ adwumayɛfo ɔhaha aka mu.
Nea enti a eyi ho hia
Saa atesɛm yi adwene: sɔhwɛ a ɛda hɔ mprempren no nyɛ amammuibɔ agodie. Ɛfa sɛ ebia wobetumi ama agyenkwa kwan a wɔanya no adan asase so kwan a wotumi de ho to so ansa na akwan, ntɛntɛn ne ntɔn ano a asɛe no ayɛ akwanside a ɛbɛtena hɔ akyɛ.
Tibet awufo ho akontabuo a wɔabɔ no kyerɛ sɛ China ahyɛ amanehunu no mu dedaw, ɛnyɛ sɛ ɔregyina hye no agya rehwɛ asɛm no. Ɔkwan a wɔde bɛsusu nkabom adwuma no bɛyɛ mmerɛw: wobetumi aduru mpɔtam a atwa ne ho ahyia, agyenkwa kuw ne anyinam ahoɔden mmeae a asɛe no so dwoodwoo anaa, na akyiri yi kar betumi akɔ bio anaa? Kosi sɛ ɛno bɛba no, mmepɔw so akwan a nnipa, nneɛma a wɔde boa ne aguadi nneɛma fa so no da so wɔ atɛkyɛ ne ntɛntɛn a ayera a ɛama agyenkwa adwuma akɔ brɛoo no mu.
UNDP bu sɛ atɛkyɛ no mu duru yɛ tɔn ɔpepem 2.2 anyɛ yiye koraa. Eyi yɛ akontaabu a emu yɛ den, efisɛ atɛkyɛ nyɛ ade a ɛda hɔ kwa. Ɛkata ntɔn ano, ɛsie akwan, na ɛma kwan tiaa bi a wɔahu wɔ mapa so dan akwantu tenten paa.
Abakɔsɛm mu nhwɛso
Chamoli amanehunu a ɛbaa India wɔ 2021 no de nhwɛso pa ma: Himalaya so nsukyene ne ɔbo a ɛsɛe de nsu kɛse baa mu no sɛee anyinam ahoɔden ho nneɛma, ɛmaa adwumayɛfo kɔtɔɔ ntɔn ho, na agyenkwafo hyiaa mmeae a ɛyɛ den sɛ wobedu hɔ ne akwan a atɛkyɛ asi mu.
Nsonsonoe titiriw no wɔ ne kɛse ne beae. Chamoli wɔ India; saa amanehunu yi trɛw wɔ Nepal ne Tibet, na akontaabu a wɔabɔ fa awufo ne wɔn a wɔayera ho no korɔn sen no koraa. Akyiri yi AP bɔɔ amanneɛ sɛ nnipa 200 na wowui bere a 2021 nsuyiri no de Tapovan anyinam ahoɔden adwumayɛbea a ɛbɛn Joshimath no kɔhyɛɛ nsu mu. Saa nea efi mu bae no kyerɛ sɛ ade titiriw a ɛsɛ sɛ wɔhwɛ mprempren ne kwan a wɔfa so du hɔ: ntɔn ano a wobeyi ama abue no, ɛnyɛ ade koro ne sɛ wɔadu obiara a ɔwɔ emu no so.
Sɛnea nkɛntɛnso no betumi atrɛw
Akwan ne ntɛntɛn a asɛe no ka nea ɛsen agyenkwa kar a edi kan no. Sɛ wɔto atɛkyɛ no fi hɔ brɛoo a, mpɔtam a ɛwɔ hye so a amanehunu no aka no betumi ayɛ den sɛ wobedu hɔ, bere a aguadifo a wɔde kar fa hye no so di dwuma ne adwumayɛkuw ahorow betumi ahyia ahaw a ɛbɛkɔ so.
Helikɔpita, ahama akwan ne akwan foforo betumi ama kwan a ɛho hia no akɔ so ada hɔ. Nanso enni tumi nsesa kar akwan a wotumi de ho to so daa. Sɛnkyerɛnne a wɔde susuw sɛ nneɛma resan ayɛ yiye ne sɛ wobebue akwan ne ntɛntɛn bio, na kar kwan asan aba.
Yɛn amanneɛbɔ mu
Yɛn amanneɛbɔ a edi kan, Nepal-China Nsuyiri Awufo Dodow Boro 1,270 Bere a Agyenkwa Adwuma Kɔ So, kaa saa amanehunu a ɛrekɔ so no ara ne nnipa a wɔahu amane no dodow a ɛrekɔ soro ho asɛm.
Nea yɛde asi so dua mprempren ne nea ɔsɛe no kyerɛ wɔ hye no so: ɛsɛ sɛ agyenkwa ho nkabom adwuma no ne adwuma a ɛkɔ brɛoo a ɛfa akwan ankasa a ɛka nkuraa a ɛwɔ akyirikyiri, anyinam ahoɔden mmeae ne akwantu akwan bom no bue bio no kɔ bom.
Nkɛntɛnso ho nhwehwɛmu
- China atumfoɔ ne mpɔtam a ɛwɔ Tibet: wɔabɔ amanneɛ sɛ nnipa 21 awu na 541 ayera, na nkuraa ne akwantu akwan a asɛe no ama amanehunu no ayɛ den.
- Nepal agyenkwafo ne mfiridwumayɛfo: wɔreyɛ adwuma wɔ ntɔn ano a asi mu no ho, bere a wɔde wim ne ahama kwan reduru mpɔtam a atwa ne ho ahyia no.
- Anyinam ahoɔden adwumayɛfo a wɔwɔ hye no ho: wɔgye di sɛ adwumayɛfo ɔhaha aka mmeae no mu, a ntɔn ka ho.
- Aguadi nneɛma a ɛfa hye no so ho adwumayɛfo: akwan ne ntɛntɛn a asɛe no betumi asi akwantu kwan mu kosi sɛ wobeyi atɛkyɛ no afi hɔ na wɔasiesie akwan a wobetumi de adi dwuma.
Tebea a ebetumi aba
Nea ɛbɛda adi sen biara: Sɛ atɛkyɛ yiyie no kɔ so brɛoo na wɔnnsi kwan ntɛm biara a ɛkɔ anyinam ahoɔden mmeae no so pi a, agyenkwa ne sanhyɛ adwuma no bɛkɔ so nna pii anaa nnawɔtwe pii, na akontaabu no betumi akɔ so asesa.
Nea ebetumi ayɛ yiye: Sɛ mfiridwumayɛfo nya kwan a ahobammɔ wom kɔ ntɔn anaa anyinam ahoɔden afie no mu, na atumfoɔ si so dua a, ɛbɛma agyenkwa a wɔasi so dua ne ɔsɛe ho nhwehwɛmu a ɛkɔ ntɛmntɛm ayɛ yiye.
Nea ebetumi asɛe: Sɛ atɛkyɛ, ɔfasuo ne akwantu akwan a asɛe no kɔ so si mmeae no mu a, sanhyɛ adwuma no betumi atwa ne ho akyɛ, na wɔn a wɔayera ho akontaabu no betumi asesa titiriw esiane wɔn a wohu wɔn wɔ hwehwɛ adwuma no mu nti.
Nea ɛsɛ sɛ wɔhwɛ akyi
- Awufo ne wɔn a wɔayera ho akontaabu foforo a China atumfoɔ bɛma afi Tibet.
- Nepal asraafo mfiridwumayɛfo nkyerɛmu a ɛsi so dua sɛ wɔakɔ anyinam ahoɔden mmeae a asi mu no mu, wɔne wɔn a wɔte mu no adi nkitaho, anaa wɔawie mmeae no ho nhwehwɛmu.
- Atumfoɔ amanneɛbɔ a ɛka sɛ wɔabue akwan anaa ntɛntɛn a asɛe no bio, anaa ɛsi so dua sɛ kar kwan asan aba.
- Atɛkyɛ yiyie ho amanneɛbɔ a ɛkyerɛ sɛ kwan resan ayɛ yiye anaa ɛregyina hɔ.
Comments
No comments yet.