Kungiyoyin kasuwanci 23 sun bukaci John Swinney ya janye shirin kafa iyakar farashi ta doka kan wasu muhimman kayan abinci da abin sha, suna cewa ba zai yi tasiri ba. Rahoton BBC ya ce manufar SNP za ta shafi manyan kantunan sayar da kaya, amma cikakkun ka’idojin yadda za a aiwatar da ita ba su fito ba.
A halin yanzu, tambayar ba ita ce ko farashin madara, ƙwai, cuku da shinkafa zai iya sauka a kan takardar farashi kawai ba. Tambayar ita ce wa zai ɗauki nauyin bambancin idan doka ta hana babban kanti ƙara farashi: mai samarwa, mai jigilar kaya, kantin, ko wani ɓangare na jerin samarwa.
Abin da ƙungiyoyin kasuwanci ke ƙalubalanta
Shirin da ke cikin kundin alkawuran SNP zai bukaci manyan kantuna su takaita farashin wasu kayan masarufi, ciki har da madara, ƙwai, cuku da shinkafa. Manufar gwamnati, kamar yadda rahoton BBC ya nuna, ita ce sauƙaƙa wa jama’a tsadar rayuwa.
Sai dai ƙungiyoyin kasuwanci 23 sun rubuta suna kira ga Swinney ya bar shirin, suna bayyana shi a matsayin mara tasiri. Wannan sabani ya nuna cewa farashin da mai siyayya yake gani a kan shelf ɗin kanti wani ɓangare ne kawai na tsarin farashi.
Idan aka takaita farashin kaya a ƙarshen jerin sayarwa, matsin kuɗi ba ya ɓacewa kai tsaye. Zai iya komawa cikin tattaunawar kwangila tsakanin kanti da masu samar da kaya, ya shiga farashin jigila, ko ya sa a sake duba irin kayan da ake ajiye wa masu saye. Rahoton bai tabbatar da abin da zai faru ba, domin ba a bayyana tsarin doka dalla-dalla ba. Amma wannan shi ne hatsarin aiki da masu sana’a za su rika auna.
Inda matsin farashi zai iya taruwa
Ga masu gudanar da sana’o’i a fannin abinci, dillanci, sufuri da masana’antu, abin lura shi ne yadda za a raba nauyin farashi. Iyakacin farashi na iya sa farashi ya yi kama da mai sauƙi ga mai siyayya, amma ba ya canja farashin samarwa, adanawa, sufuri ko rarrabawa da kansa.
Wannan na iya shafar ribar masu sayarwa da masu kawo kaya, musamman idan kayayyakin da doka ta rufe suna da ƙaramin tazarar riba tun farko. Haka kuma, shawarar ta iya sa tattaunawar saye da sayarwa ta koma kan adadin kayan da za a kawo, sharuddan biyan kuɗi da fifikon wasu kaya a kantuna.
Ba daidai ba ne a ɗauka cewa duk wani iyakar farashi zai haifar da sakamako iri ɗaya. Tsarin zai dogara da ma’anar “manyan kantuna”, jerin kayan da za a rufe, tsawon lokacin dokar, da kuma yadda gwamnati za ta sa ido kan bin ka’ida. Waɗannan bayanai ba su bayyana ba tukuna.
Bambanci tsakanin manyan kantuna da ƙananan shaguna
Rahoton ya nuna wata matsala mai muhimmanci ga gasa. Idan manyan kantuna ne kawai za su kasance ƙarƙashin iyakar farashi, ƙananan shaguna ba za su fuskanci irin wannan takunkumi ba. Hakan na iya sauya yadda masu sayar da kayan masarufi iri ɗaya ke gasa da juna.
Mai ƙaramin shago na iya fuskantar wani yanayi daban da babban kanti, amma mai siyayya zai iya kwatanta farashin kaya iri ɗaya tsakanin wurare. A gefe guda, idan babban kanti ya rage matsin farashi a wasu sassan kasuwancinsa, tasirin zai iya kaiwa ga masu kawo kaya ko zaɓin kaya. Babu cikakken bayani da zai tabbatar da wanne daga cikin waɗannan hanyoyi zai faru, amma bambancin dokar tsakanin nau’o’in masu sayarwa shi ne abin da ya sa batun ya zama haɗarin aiki, ba batun siyasar masu amfani kawai ba.
Ga ’yan kasuwa, abin da ya dace shi ne a duba kwangilolin samarwa, tsarin farashi da dogaro da wasu manyan masu saye. Duk wani sauyi a ka’ida zai fi bayyana a waɗannan wurare kafin a ga cikakken tasirinsa a kan farashin shelf.
Abubuwan da za a sa ido a kai
Mataki na gaba shi ne shirin gwamnati na Swinney ranar Talata. Tabbatar da shirin, jinkirta shi, ko cire shi zai nuna ko alkawarin ya fara zama manufar gwamnati ko kuma yana nan a matsayin alkawarin yaƙin neman zaɓe.
Masu kasuwanci su kuma kula da yadda gwamnati za ta ayyana “babban kanti” da kayan da za a haɗa. Waɗannan ƙa’idoji za su ƙayyade wanda zai ɗauki takunkumin da kuma ko wasu ƙananan masu sayarwa za su samu bambancin farashi a kasuwa.
Akwai kuma batun dokar UK Internal Markets Act. Rahoton BBC ya ce akwai yiwuwar a buƙaci a canja wannan doka. Idan wannan matsala ba ta sami mafita ba, aiwatar da shirin na iya zama ƙasa da gaggawa fiye da yadda taken siyasa yake nuna. Har sai an fitar da cikakkun ƙa’idoji, ya dace a ɗauki batun a matsayin yiwuwar canjin doka mai tasiri ga farashi da kwangiloli, ba a matsayin sakamako tabbatacce ba.
Majiyoyi
BBC News
Comments
No comments yet.