Ebipya ku nsonga eno
Okusinziira ku mawulire ga BBC Sport, poliisi enoonyereza ku byaliwo wakati w’omuzibizi wa Cardiff Krystian Bielik n’omuwagizi wa Portsmouth. Byaliwo ku Lwomukaaga, Portsmouth bwe yawangulira awaka ggoolo 2-0.
Amawulire ago tegakakasa kyennyini ekyaliwo mu butakkaanya obwo. Tegakakasa oba waliwo eyakoma ku munne. Era tegannategeeza oba poliisi erina ekirala ky’egenda okukola ku nsonga eno.
Lwaki kino kikulu
Ebiva mu mupiira bitera okukoma ku kalulu akasembayo. Naye ku guno, waliwo ensonga eri mu kunoonyerezebwa. Essira liri ku kifo ekifunda ku mabbali g’ekisaawe, abazannyi, abawagizi n’abalabirira enteekateeka gye basisinkanira.
Ekisalibwawo kati tekikwata ku bifo bya ttiimu mu liigi oba ku kulonda abazannyi. Kikwata ku nneeyisa n’obujulizi obugikakasa.
Ebifaananyi bya vidiyo, ebyogerwa abo abaaliwo n’okwemulugunya kwonna biyinza okusalawo ekiddirira. Ensonga eyinza okukoma awo awatali kirala kigikoleddwako. Era eyinza okuvaamu ebikosa Bielik, omuwagizi oba enteekateeka z’oku lunaku lw’omupiira.
Mu kuteebereza kwaffe okwesigamye ku bimanyiddwa, ensonga eno esinga kuyinza okusigala ku bantu abagwenyigiramu butereevu. Kino kijja kuba bwe kityo okuggyako ng’obujulizi bukakasizza enneeyisa eyeetaagisa okukolako. Ne bw’ekoma ku bantu abo, kiraabu ziyinza okwekenneenya engeri gye zikuumamu obujulizi. Ziyinza n’okwekenneenya engeri gye zaawulamu abazannyi n’abawagizi ku mabbali g’ekisaawe.
Ekyaliwo emabega ekifaananako n’eno
Ekyokulabirako ekyayamba okutegeera ensonga eno kyaliwo oluvannyuma lw’omupiira gwa kiraabu z’omu Manchester ogwa 2009. Craig Bellamy yayolekagana n’omuwagizi eyali ayingidde mu kisaawe omupiira mwe gwali guzannyibwa.
The Guardian yategeeza nti ekyaliwo kyaleetawo ebibuuzo ku nneeyisa y’abasajja bombi. Ensonga zino zifaanagana mu ngeri emu etegeerekeka. Mu buli emu, omuzannyi n’omuwagizi wa ttiimu evuganya baayingira mu butakkaanya obwalimu obusungu mu mupiira gw’e Bungereza.
Naye waliwo enjawulo enkulu mu byakakasibwa. Mu nsonga ya Bellamy, kyali kikakasiddwa nti omuwagizi yayingira mu kisaawe. Mu ya Bielik, ekyaliwo n’oba waliwo eyakoma ku munne bikyanoonyerezebwako.
Omuwagizi oyo oluvannyuma yakkiriza nti yayingira mu kisaawe. Yaweebwa ekibonerezo eky’okumala emyaka esatu nga takkirizibwa kugenda ku mipiira, n’engassi ya £305. Poliisi teyanoonyereza ku Bellamy, naye ekibiina ekiddukanya omupiira ekya FA kyamuweereza okulabula.
Kino kiraga nti ekikulu kati kwe kulaba enneeyisa ekakasibwa n’obujulizi. Okuba nti obutakkaanya bwaliwo kyokka tekimala.
Engeri abantu ne kiraabu gye bayinza okukosebwamu
Enneeyisa ya Bielik kati yeekenneenyezebwa nga beesigama ku bujulizi. Poliisi bw’ezuula enneeyisa eyeetaagisa okukolako, okunoonyereza kuyinza okumukosa butereevu. Bw’etalaba nneeyisa ng’eyo, ebiva mu nsonga eno biyinza okukoma ku kyaliwo kyokka.
Omuwagizi wa Portsmouth ayinza okussibwako obukwakkulizo ku kuyingira emipiira egiddako singa kikakasibwa nti yeeyisa bubi. Ekyo kijja kwesigama ku byaliwo, obujulizi obuliwo n’omusango gwonna oguyinza okubivaamu.
Ng’oggyeeko abantu abo bombi, Portsmouth ne Cardiff ziyinza okulaba obwetaavu bw’okwekenneenya engeri gye ziteekamu abakuuma enteekateeka. Ziyinza n’okutunuulira awayingirirwa n’engeri gye zikwatamu obujulizi.
Obutakkaanya obumu bwokka buyinza okulaga omugaso gwa kkamera n’okwawula obulungi abazannyi ku bawagizi. Kino kisinga kulabika obutakkaanya bwe bubaawo ku mabbali g’ekisaawe awajjudde abantu.
Ebiyinza okuddako
Ekisinga okuyinza okubaawo: Poliisi bw’ekebera obujulizi obuliwo n’etasanga kavuyo kasukka ku kyaliwo oba nneeyisa eyeetaagisa okukolako, ensonga ejja kukoma ku butakkaanya obwo mu nnaku ne mu wiiki eziddako.
Kiraabu zikuuma ebikwata ku kyaliwo ebiyinza okuyamba mu kunoonyereza. Era ziyinza okukebera enteekateeka zaazo awatali kubirangirira, naye enteekateeka z’oku lunaku lw’omupiira ne zitasuubirwa kulagamu nkyukakyuka erabika.
Kino kye kisinga okuyinza okubaawo kubanga amawulire agaliwo galaga ekintu kimu ekyaliwo. Naye tegannakakasa kyennyini ekyagwawo. Poliisi bw’etegeeza nti tezuudde kintu kirala ekigazi ekyaliwo, ekyo kijja kwongera okuwagira endowooza eno. Naye okukwata omuntu, okumuvunaana oba vidiyo ekakasiddwa ng’eraga enneeyisa esingawo obuzibu bijja kugikyusa.
Ebiyinza okuggwa obulungi: Obujulizi bwe butakakasa musango oba nneeyisa endala eyeetaagisa okukolako, poliisi tekola kirala ku nsonga eno. Era tewaba kiraabu n’emu erina kigambibwa nti eyongedde emitendera gy’okukangavvula.
Enkyukakyuka mu nteekateeka eba ntono. Okutaataaganyizibwa okwabaddewo kukoma, enteekateeka eza bulijjo ne zigenda mu maaso. Poliisi bw’etegeeza mu butongole nti terina kirala ky’egenda kukola, kino kijja kwongera okukakasa nti ensonga eggwa bw’etyo.
Ebiyinza okugenda obubi: Obujulizi bwe bukakasa nti omuwagizi oba omuntu omulala eyeenyigira mu kyaliwo yeeyisa bubi, ayinza okutwalibwako ekikolwa ky’amateeka oba okukangavvulwa. Obukwakkulizo obwawula abazannyi ku bawagizi nabwo buyinza okunywezebwa.
Enneeyisa y’omuwagizi bw’ekakasibwa nti ereetawo obulabe bw’akajagalalo, ayinza okukugirwa okugenda ku mipiira. Kiraabu nazo ziyinza okwongera ku biseera abakozi bye bamala nga balabirira enteekateeka n’okwekenneenya obujulizi.
Poliisi bw’ebaako ky’ekola, oba kiraabu n’erangirira enkyukakyuka mu kuyingira oba mu kukuuma enteekateeka, kino kijja kwongera okulaga nti ensonga eyolekedde awo. Naye ebyogerwa bwe bitakakasibwa, kijja kukendeeza ku mukisa gw’okugenda mu kkubo eryo.
Eby’okugoberera kati
- Poliisi okukakasa oba okunoonyereza kukomye awatali kirala kikoleddwa, oba nga waliwo emitendera gy’amateeka egigenda okugobererwa.
- Ekirangiriro kyonna ekya Cardiff oba Portsmouth ku kukuuma enteekateeka, okuyingira oba okukwata obujulizi bw’oku lunaku lw’omupiira.
- Amawulire agakakasiddwa agannyonnyola enneeyisa y’omuwagizi, omuli oba yayingira mu kifo kyonna ekyali tekimukkirizibwa.
Comments
No comments yet.