Analysis: Business groups urge Swinney to scrap 'ineffective' food price cap plan

የ23 የንግድ ድርጅቶች ጥሪ በስኮትላንድ የተመረጡ የመሠረታዊ ምግብና መጠጥ ዋጋዎችን በሕግ ለመገደብ የቀረበውን ሐሳብ እንዲተዉ ለጆን ስዊኒ የጠየቁበት ነው። ከተዘገበው መሠረት ሐሳቡ የሸማቾችን የኑሮ ጫና ለማቃለል ቢቀርብም፣ የንግድ ቡድኖቹ ውጤታማ አይሆንም ብለው ይከራከራሉ።

የቀረበው የዋጋ ገደብ ምንን ይመለከታል?

የSNP ማኒፌስቶ ሐሳብ ትላልቅ ሱፐርማርኬቶች እንደ ወተት፣ እንቁላል፣ አይብ እና ሩዝ ባሉ እቃዎች ላይ ዋጋ እንዲገድቡ ሕጋዊ መስፈርት ሊጥል ይችላል። የስኮትላንድ መንግሥት የኑሮ ወጪን ማቃለል ቅድሚያ መሆኑን እንደሚቀጥል ገልጿል።

ይህ ግን እስካሁን የተሟላ የፖሊሲ ንድፍ አይደለም። “ትልቅ ሱፐርማርኬት” የሚለው ቃል በምን መለኪያ እንደሚገለጽ፣ የሚሸፈኑት ምርቶች በዝርዝር ምን እንደሚሆኑ፣ የተፈቀደው ከፍተኛ ዋጋ እንዴት እንደሚወሰን አልተገለጸም። ስለዚህ ዛሬ ያለው ክርክር በዋናነት ስለ ፖሊሲው አቅጣጫ ነው፣ ስለ ተዘጋጀ የአፈጻጸም መመሪያ አይደለም።

የገደቡ ወጪ ወዴት ሊሄድ ይችላል?

በመደርደሪያ ላይ የሚታየው ዋጋ ብቻ የምግብ ንግድ ወጪን አይወስንም። ከምርት እስከ ማጓጓዣ፣ ከማከፋፈያ እስከ መደብር ድረስ ያሉ ወጪዎች እና የኮንትራት ውሎች በአንድ የዋጋ ገደብ አይጠፉም። ገደብ ሲጣል፣ የወጪ ጫናው በየትኛው የሰንሰለት ክፍል እንደሚቀመጥ ዋናው ጥያቄ ይሆናል።

ቸርቻሪዎች በተወሰኑ መሠረታዊ እቃዎች ላይ የሽያጭ ትርፋቸው እንዲጠበብ ሊገጥማቸው ይችላል። አምራቾች፣ አቅራቢዎች እና አከፋፋዮች ደግሞ በውል ዋጋ፣ በምርት መጠን ወይም በሚቀርቡ ዕቃዎች ዓይነት ላይ አዲስ ግፊት ሊያዩ ይችላሉ። ይህ የተረጋገጠ ውጤት አይደለም፣ ምክንያቱም የሐሳቡ ዝርዝር አልተቀመጠም። ነገር ግን ለምግብ፣ ለችርቻሮ፣ ለሎጂስቲክስ እና ለማምረቻ ዘርፍ ኦፕሬተሮች ሊመረመር የሚገባው ተጋላጭነት ይህ ነው።

የዋጋ ገደብ ለገዢው ቀጥተኛ እፎይታ ያሳያል የሚለው ግምት ከሥራ ሂደቱ ተለይቶ ሊታይ አይገባም። የምርት ዋጋ ከቀጠለ ወይም ከጨመረ፣ ጫናው በሌሎች ዋጋዎች፣ በምርት ምርጫ ወይም በአቅርቦት ውሎች ላይ እንደሚተላለፍ መረዳት ለንግድ ዕቅድ አስፈላጊ ነው።

ለትናንሽ ሱቆች የሚፈጠረው የውድድር ጥያቄ

የBBC ዘገባው የሚያሳየው የገበያ ልዩነት ጉዳይ ነው። ገደቡ ትላልቅ ሱፐርማርኬቶችን ብቻ ካካተተ፣ አነስተኛ ሱቆች ተመሳሳይ መሠረታዊ እቃዎችን በተለየ የዋጋ ሁኔታ ሊሸጡ ይችላሉ። ይህ ለሸማች የመደብር ምርጫን ሊቀይር ይችላል፤ ለአነስተኛ ቸርቻሪ ግን የውድድር ጫና ሊፈጥር ይችላል።

ለሥራ አስኪያጆች ይህ በሸማች ፖሊሲ ዙሪያ የሚቀር ክርክር ብቻ አይደለም። የዋጋ ስትራቴጂ፣ የአቅርቦት ውል፣ የምርት ቅይጥ እና የሽያጭ ውድድር በምን ያህል ሊጎዱ እንደሚችሉ የሚመለከት የሥራ አደጋ ጉዳይ ነው። ውጤቱ በመንግሥት የሚመርጠው ወሰንና በሚፈጠረው የአፈጻጸም ደንብ ላይ ይወሰናል።

በቀጣይ ምን መከታተል ይገባል?

የስዊኒ የመንግሥት ፕሮግራም ማክሰኞ የሚቀርብ መሆኑ ተዘግቧል። የዋጋ ገደቡ ማረጋገጥ፣ መዘግየት ወይም ከፕሮግራሙ መወገድ የማኒፌስቶ ቃል ወደ ፖሊሲ እየተሸጋገረ መሆኑን ያሳያል።

ከዚያ በኋላ የሚፈለጉት ግልጽ መልሶች ሁለት ናቸው። መጀመሪያ፣ የሚሸፈኑ ንግዶችና ምርቶች በምን መሠረት ይወሰናሉ? ሁለተኛ፣ ሪፖርቱ የጠቀሰው የUK Internal Markets Act ለመቀየር የሚያስፈልገው ጉዳይ እንዴት ይፈታል? ይህ እንቅፋት ሳይፈታ ከቆየ፣ አፈጻጸሙ ለንግዶች የቅርብ ጊዜ ሁኔታ መሆኑ ይቀንሳል።

ምንጮች

BBC News ዘገባ