Ohun tí ó yí padà
Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn BBC News ṣe fi hàn, Aṣojú Lucy Stephenson ti fagilé ìpèsè rẹ̀ láti dín owó-orí pẹ́tírọ̀lù àti díésẹ́lì ní Jersey kù ní 10p fún lítà kan, láti ọjọ́ 1 Oṣù Kẹwàá sí 31 Oṣù Kejìlá. Owó-orí náà jẹ́ nǹkan bí 65p fún lítà kan lọ́wọ́lọ́wọ́; Stephenson fagilé ètò náà lẹ́yìn ìjíròrò pẹ̀lú Minisita Iṣúra Alan Maclean, ó sì sọ pé wọ́n ti rí “ọ̀nà tó bọ́gbọ́n mu láti tẹ̀síwájú,” bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò tíì sọ ìgbésẹ̀ tó máa rọ́pò rẹ̀. Ìnáwó ọdún Jersey máa wáyé ní ìparí Oṣù Kẹsán, a ó sì gbé e yẹ̀wò ní Oṣù Kejìlá.
Kí nìdí tí èyí fi ṣe pàtàkì
Ìdínkù 10p fún lítà kan tí a ṣèlérí kò lè tún wà nínú ètò ìnáwó ìgbà ìwọ̀dùn, owó ìfiránṣẹ́, tàbí ètò ìnáwó àwọn ilé. Gígé owó-orí níbi títà ìdáná jẹ́ ìgbésẹ̀ tí ó kan ọ̀pọ̀ ènìyàn, ṣùgbọ́n ipa rẹ̀ máa ń hàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀: ó kan gbogbo ẹni tí ó bá ra ìdáná ọkọ̀ ojú pópó. Ìgbésẹ̀ ìrọ́pò lè dojúkọ ẹgbẹ́ kan pàtó síi, ṣùgbọ́n èyí túmọ̀ sí pé iye ènìyàn tí yóò dé ọ̀dọ̀ wọn, ìgbà tí yóò bẹ̀rẹ̀, àti ẹni tó yẹ fún un yóò ṣe pàtàkì gan-an.
Ìfojúsọ́nà wa (ìrònú tó dá lórí ìmọ̀): ó ṣeé ṣe kí àwọn minisita lo ìnáwó ọdún láti pèsè irú ìrànlọ́wọ́ mìíràn fún iye owó ìgbésí ayé dípò kí wọ́n tún gbé ìdínkù owó-orí oṣù mẹ́ta yìí padà. Bí èyí bá ṣẹlẹ̀, iye ìdáná yóò máa dá lórí iye tí àwọn oníṣòwò ń tà á àti ìyípadà nínú ọjà ìdáná ní gbooro, nígbà tí ìrànlọ́wọ́ ìjọba lè dé nípasẹ̀ ọ̀nà tó dojúkọ ẹgbẹ́ kékeré kan.
Àpẹẹrẹ ìtàn tó jọra
Ní Oṣù Kẹta ọdún 2022, UK ṣe ìdínkù 5p fún lítà kan nínú owó-orí ìdáná fún pẹ́tírọ̀lù àti díésẹ́lì fún oṣù 12, ní àkókò tí iye ìdáná níbi títà ga lọ́pọ̀lọpọ̀. Ìjọra tó wà nínú ìlànà méjèèjì hàn gbangba: wọ́n fẹ́ dín iye owó lílo ọkọ̀ kù ní àkókò ìpayà iye ìdáná tí ìṣèlú àgbáyé fa, nípasẹ̀ ìdínkù owó-orí ìgbà díẹ̀ fún lítà kọ̀ọ̀kan.
Ìyàtọ̀ náà sì ṣe pàtàkì bákan náà. Ìdínkù 10p tí Jersey dabaa jẹ́ fún oṣù mẹ́ta, wọ́n sì fagilé rẹ̀ kí ó tó bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́; ìgbésẹ̀ UK náà di òfin káàkiri orílẹ̀-èdè fún ọdún kan, nínú ọjà tó tóbi síi tí ìdíje àti ìṣètò ìpèsè yàtọ̀. CMA rí i pé iye owó dín kù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ṣùgbọ́n ìdínkù náà kò dọ́gba ní gbogbo ibi; lẹ́yìn náà, iye owó tún bẹ̀rẹ̀ sí í ga bí iye epo rọ́bù àti ààlà èrè ìṣàlẹ̀ epo ṣe pọ̀ sí i. Ní ìparí Oṣù Kẹfà, VAT tó pọ̀ sí i nítorí iye ìdáná níbi títà tó ga ti fagilé púpọ̀ nínú àǹfààní ìdínkù owó-orí náà. Àtúnyẹ̀wò ìdáná ọkọ̀ ojú pópó rẹ̀ fi hàn pé ìdánwò pàtàkì kì í ṣe pé ìgbésẹ̀ owó-orí wà nìkan, bí kò ṣe bóyá ó dé ibi títà ìdáná kí iye àwọn nǹkan tó ń wọlé sí i tó ga lè gba àǹfààní rẹ̀ mì.
Bí ipa rẹ̀ ṣe lè tàn kálẹ̀
Láìsí ìdínkù owó-orí tí a ti fi sínú òfin, àwọn oníṣòwò ìdáná kò ní ìdínkù owó-orí 10p láti fi hàn nínú iye owó wọn láàárín Oṣù Kẹwàá sí Oṣù Kejìlá tí a dabaa. Èyí fi àwọn tó ń lo ìdáná ọkọ̀ ojú pópó sílẹ̀ láìní ìrànlọ́wọ́ tààrà tí a gbero.
Fún àwọn ilé iṣẹ́ tí iye ìnáwó wọn ń yí padà pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ń lo ọkọ̀, ohun tó tẹ̀lé e rọrùn: iye owó ìdáná tí kò dín kù fi ààyè díẹ̀ sílẹ̀ láti dín owó tó ní í ṣe pẹ̀lú ìrìnàjò kù tàbí láti dáàbò bo èrè. Èyí lè yàtọ̀ bí ìnáwó ọdún Oṣù Kẹsán bá mú ìgbésẹ̀ ìrọ́pò wá tó kan ìdáná ọkọ̀ ojú pópó, tí àwọn oníṣòwò sì fi í hàn nínú iye owó. Ó tún lè má ṣiṣẹ́ bí iye owó rírà ní ọjà tàbí ààlà èrè àwọn oníṣòwò bá yí padà tó bẹ́ẹ̀ tí yóò bo ipa ìlànà kankan mọ́lẹ̀.
Àyẹ̀wò ipa
Àwọn awakọ̀ ọkọ̀ ní Jersey wà nínú ewu ní àkókò tó sún mọ́lé nítorí ìdínkù 10p fún lítà kan pàtó náà kò ní dé bí a ṣe dabaa. Ìrànlọ́wọ́ kankan báyìí dá lórí ìlànà mìíràn tàbí ìdínkù iye owó títà látàrí àwọn ìdí mìíràn.
Àwọn tó ń gbero ìnáwó ní ààyè láti yan ìdáhùn mìíràn sí ìkìmọ́lẹ̀ iye owó, nígbà tí wọ́n ń pa owó-orí ìdáná mọ́ tí a ì bá ti pàdánù lábẹ́ ètò tí a fagilé. Ìpàṣípààrò náà ni iyára: ìdínkù gbooro nínú iye ìdáná níbi títà kò sí lórí tábìlì mọ́ ní ìrísí tó wà báyìí, ìgbésẹ̀ tó sì dojúkọ ẹgbẹ́ kan pàtó yóò nílò ìlànà fífi í ṣiṣẹ́ tó ṣe kedere kí ó lè kan iye owó ìgbà ìwọ̀dùn.
Àwọn ilé iṣẹ́ tó gbára lé ìdáná ọkọ̀ ojú pópó ṣì wà nínú ewu ní àwọn oṣù tó ń bọ̀. Bí iye ìnáwó ìdáná bá ṣì ga, tí ìgbésẹ̀ ìrọ́pò kò sì dé, àwọn ináwó tó so mọ́ ìrìnàjò lè dín ààyè iṣẹ́ wọn kù kí ó sì mú ìpinnu nípa iye owó le síi.
Àwọn àṣàyàn tó ṣeé ṣe
Èyí tó ṣeé ṣe jù: Bí ìnáwó ọdún Oṣù Kẹsán bá yí àwọn ìjíròrò tí a ròyìn sí ìgbésẹ̀ ìrànlọ́wọ́ fún iye owó ìgbésí ayé tó dojúkọ ẹgbẹ́ kan pàtó, láì tún ìdínkù owó-orí 10p padà, ìrànlọ́wọ́ yóò dé ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ tí a ti pinnu, nígbà tí ìrànlọ́wọ́ nínú iye ìdáná níbi títà yóò máa dá lórí ọjà ìdáná àti iye tí àwọn oníṣòwò ń tà á títí di Oṣù Kejìlá. Èyí ni ọ̀nà tó ṣeé ṣe jù nítorí Stephenson fagilé ìpèsè pàtó náà lẹ́yìn ìjíròrò dípò kí ó gbé e lọ sí Assembly. Ìgbésẹ̀ tó dojúkọ ẹgbẹ́ kan pàtó, tí a ti pèsè owó fún, tí a sì lè fi ṣiṣẹ́, yóò mú ọ̀ràn yìí lágbára; ìdínkù owó-orí ìgbà díẹ̀ tuntun yóò yí i padà.
Ìrètí rere: Bí ìnáwó ọdún bá fúnni ní ìrànlọ́wọ́ tó rọrùn láti rí tí yóò dé ọ̀dọ̀ àwọn ilé tàbí àwọn tó ń lo ìdáná tó yẹ fún un ṣáájú tàbí láàárín Oṣù Kẹwàá sí Oṣù Kejìlá, àwọn tó gba á lè ní owó tó pọ̀ sí i fún ináwó mìíràn tàbí ohun tí iṣẹ́ wọn nílò ju bí kò bá sí ìgbésẹ̀ kankan lọ. Èyí nílò ìlànà tó pé àsìkò àti ìmúṣẹ, kì í ṣe èrò láti ràn wọ́n lọ́wọ́ nìkan. Àwọn ìlànà tó ṣe kedere nípa ẹni tó yẹ fún un àti ìrànlọ́wọ́ tí wọ́n lè lò láàárín àkókò ìbẹ̀rẹ̀ yẹn yóò fìdí ọ̀nà náà múlẹ̀.
Ìrètí búburú: Bí ìkìmọ́lẹ̀ iye ìdáná tí ìṣèlú àgbáyé fa bá ń bá a lọ, tí ìgbésẹ̀ ìrọ́pò kò sì di òfin, àwọn awakọ̀ àti àwọn ilé iṣẹ́ tó gbára lé ìdáná lè dojúkọ ináwó tó ga tàbí tó ń yí padà púpọ̀ sí i, èyí tí yóò di ináwó ilé àti ààlà èrè tó ní í ṣe pẹ̀lú ìrìnàjò mú. Ìrírí UK ní 2022 fi hàn pé iye owó àwọn nǹkan tó ń wọlé sí i lè borí ìdínkù owó-orí, kódà bí a ti fi í sínú òfin. Iye ìdáná títà ní Jersey tó ń ga, papọ̀ pẹ̀lú àìsí ìrànlọ́wọ́ nínú ìnáwó ọdún, yóò mú àbájáde yìí lágbára.
Ohun tó yẹ kí a máa wo lẹ́yìn náà
- Ìnáwó ọdún Jersey ní ìparí Oṣù Kẹsán: bóyá ó sọ ìgbésẹ̀ owó-orí ìdáná tàbí ìrànlọ́wọ́ fún iye owó ìgbésí ayé tí a ti pèsè owó fún, àwọn tó máa rí i, àti ìgbà tí yóò bẹ̀rẹ̀.
- Ìjíròrò States Assembly ní Oṣù Kejìlá: bóyá a fọwọ́ sí ìgbésẹ̀ mìíràn tó ti ṣe kedere tàbí a kọ̀ ọ́.
- Iye ìdáná níbi títà ní àyíká Oṣù Kẹwàá: bóyá àwọn oníṣòwò sọ ìyípadà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìlànà, tàbí iye owó ń yí padà ní pàtàkì nítorí iye àwọn nǹkan mìíràn tó ń wọlé sí i.
Comments
No comments yet.