Ekikyuse
Okusinziira ku mawulire ga AP News, emisolo Canada gye yassa ku bintu bya Amerika ng’eddamu egya Amerika gyatandise okukola ku Lwokubiri. Ebintu ebyo bibalirirwamu ddoola za Amerika obuwumbi 20. Kino kyongedde okusajjula obutakkaanya wakati wa Canada n’obukulembeze bwa Pulezidenti Donald Trump.
Gavumenti ya Katikkiro Mark Carney yassa emisolo gya 15%, 25% oba 50% ku bika by’ebintu ebikumi n’ebikumi. Mulimu ekyuma ekigumu, aluminiyamu, kkiizi, ebyuma by’amasannyalaze ebikozesebwa mu maka, engoye, eby’okwewunda n’ebyuma by’ennimiro.
Lwaki kino kikulu
Omusolo ku bintu ebiyingira mu ggwanga gwongera ku ssente ezibisasulwako nga bisala ensalo. Wateekwa okubaawo eyeetikka ssente ezo.
Ababiguza okuva e Amerika bwe batakendeeze ku miwendo, abasuubuzi ababiyingiza mu Canada basasula ssente nnyingi okusinga bwe babadde basasula. Ababiyingiza bwe baba tebasobola kufuna balala babiguza oba kukendeeza ku magoba gaabwe, enjawulo etuuka ku maduuka ne ku maka. Eyinza okweyolekera mu miwendo oba mu bintu ebibaawo okulondamu.
Olukalala lw’ebintu ebisoleddwa omusolo lulaga bulungi engeri obutakkaanya buno gye bukwata ku bulamu bwa bulijjo. Tebukoma mu makolero g’ebyuma ne mu nkiiko. Bukwata ne ku byuma by’amasannyalaze ebiri mu maduuka, emmere etundibwa n’ebyuma abaalimi bye balagira okubaleetera.
RBC Economics yategeezezza AP nti emisolo gino tegisuubirwa nnyo kukendeeza ku nkula y’ebyenfuna bya Amerika okutwalira awamu. Kyokka giyinza okukosa ennyo bizinensi ezimu.
Enjawulo eyo y’esaana okutunuulirwa. Ebyenfuna by’eggwanga ebinene biyinza obutakosebwa nnyo. Naye omusuubuzi eyeesigamye ku baguzi b’omu Canada ayinza okuwulira obuzito bwa buli kitundu ku kikumi eky’omusolo.
Mu kuteebereza kwaffe okwesigamye ku biriwo, enkyukakyuka ezisooka ziyinza okwawukana. Abaguza ebintu bayinza okukkiriza okukendeeza ku bye basaba. Ababiyingiza bayinza okunoonya awalala we babiggya. Abatunzi b’omu maduuka nabo bayinza okusalawo ssente ze basobola okwetikka.
Ekyo kiyinza okukendeeza ku ngeri emisolo gye gikosa amangu emiwendo gy’omu maduuka. Era kiyinza okuwa abaguza ebintu mu Canada n’abava mu mawanga amalala agatali Amerika omukisa omuggya ogw’okufuna abaguzi. Omuguzi bw’amala okukyusa gw’agulako, okumukomyawo eri ow’edda tekutera kuba kwangu nga okuggyawo omusolo.
Ekyaliwo emabega
Mu mawulire ga AP agakwata ku butakkaanya obwasooka, Canada yassa emisolo egy’okuddiza mu 2018. Kino kyaddirira Amerika okusolooza emisolo ku kyuma ekigumu ne aluminiyamu ebyava mu Canada.
Enkola eno yaliwo dda. Canada yaddamu emisolo gya Amerika n’egigwayo ku byuma ne ku bintu ebirala eby’omu maka n’eby’amakolero. Ekyo kyakolebwa ng’amakolero n’abasuubuzi b’omu North America beesigamangana nnyo mu kukola ebintu n’okubituusa ku baguzi.
Ku mulundi guno ebintu ebikwatibwako bingi okusingawo. Okusinziira ku bibikiddwa, emisolo gituuka ku 50%, ate ebintu ebisoleddwa bibalirirwamu ddoola za Amerika obuwumbi 20. Mu 2018, ebintu ebyakwatibwako byali bibalirirwamu ddoola za Canada obuwumbi 16.6. Emisolo egyo gyasinga kwesigama ku butakkaanya obw’ebyuma obwali bukwata ku kitundu 232 eky’amateeka.
Oluvannyuma AP yategeeza nti emisolo ku byuma egyassibwawo mu kisanja kya Trump ekyasooka gyakendeezebwanga mpola mpola. Canada ne Mexico zaasonyiyibwa emisolo egyo oluvannyuma lw’okukkiriza endagaano y’ebyobusuubuzi eya North America eyalongoosebwa mu 2020.
Ekyo kiraga ekikulu eky’okutunuulira kati. Emisolo ginaaleetera amakampuni okunoonya engeri ez’okuyitamu ez’ekiseera obuseera, oba gavumenti zombi zinaateekawo ekkubo erituusa ku kukkiriziganya okugaziwa?
Engeri ebiyinza okuvaamu gye bisaasaana
Abasuubuzi b’omu Canada abayingiza ebintu bya Amerika ebiri ku lukalala be basooka okwetikka obuzito. Emisolo gyongerawo amangu ssente ezibasaasaanyizibwako okubituusa mu Canada.
Ababiguza okuva e Amerika bwe baba tebasobola kwetikka ssente ezo, ate nga n’awalala we bisobola okugulibwa watono, ababiyingiza bayinza okwongeza emiwendo gye babitundirako mu bungi. Awo abatunzi b’omu maduuka baba balina okusalawo. Bayinza okukendeeza ku magoba, okutunda ebintu ebirala oba okwongeza emiwendo.
Mu bbanga lya wiiki ntono, abaguzi bayinza okusanga emiwendo gikyuse oba ebintu ebimu nga tebikyafunika nga bwe byabadde. Kino kiyinza okukwata ku bintu ebisoleddwa omusolo nga kkiizi, ebyuma by’amasannyalaze eby’omu maka, engoye n’eby’okwewunda.
Naye ssente ezo tezirina kutuuka zonna ku muguzi. Abaguza ebintu basobola okukendeeza ku miwendo. Ababiyingiza basobola okukyusa eggwanga mwe babiggya oba omusuubuzi gwe babigulako. Abatunzi b’omu maduuka basobola okwetikka ekitundu ku ssente ezo.
Okusalawo kuno nakwo kulina obuzibu bwakwo. Naye kwe kusalawo oba omusolo ogussibwawo ku nsalo gunaayongera ku ssente amaka ze gasaasaanya.
Abayinza okukosebwa
| Abakwatibwako | Ebisuubirwa okubatuukako | Ensonga | |---|---|---| | Abasuubuzi b’e Amerika abatunda ebintu ebisoleddwa omusolo mu Canada | Kukosebwa | Emiwendo gy’ebintu byabwe mu Canada gibeera mizibu okuvuganya n’egy’abalala, okuggyako nga bakkirizza okukendeeza ku bye basaba oba nga bafunye obutale obulala. | | Abayingiza ebintu mu Canada n’abatunzi b’omu maduuka | Birimu ebirungi n’ebibi | Bafuna amaanyi ag’okubanja embeera ennungi nga banoonya abalala abayinza okubaguza. Kyokka balina okugumira ensaasaanya eyeeyongedde n’okutaataaganyizibwa mu kugula ebintu. | | Abaguzi b’omu Canada | Bayinza okukosebwa | Emiwendo oba ebintu ebiriwo okulondamu biyinza okukyuka singa ensaasaanya eyeyongedde ebasasuzibwa. | | Abaguza ebintu mu Canada n’abava mu mawanga agatali Amerika | Bayinza okuganyulwa | Bayinza okufuna abaguzi singa abayingiza ebintu balekera awo okugula ebya Amerika ebisoleddwa omusolo ne bagula ebyabwe. | | Amakolero agakozesa ebyuma | Birimu ebirungi n’ebibi mu myezi 6–12 | Emisolo amawanga gye gassa ku bintu bya bannaago giyinza okukaluubiriza okufuna ebikozesebwa n’okuteesa ku miwendo, amakolero bwe gaba gakozesa ekyuma ekigumu ne aluminiyamu. |
Ebiyinza okubaawo
Ekisinga okusuubirwa. Emisolo bwe gisigala nga gikola, ababiguza, ababiyingiza n’abatunzi b’omu maduuka bayinza okukendeeza ku miwendo ne ku magoba. Bayinza n’okukyusa gye baggya ebintu ebimu. Bwe kiba bwe kityo, mu myezi egiddako ensaasaanya ejja kweyongera nnyo mu bifo ebimu ate mu birala ekome ku kitono.
Abasuubuzi b’e Amerika abatunda ebintu ebisoleddwa omusolo bayinza okuddamu okuteesa ku bukwakkulizo bw’okubitunda mu Canada. Ababiyingiza nabo bayinza okukendeeza ku bika by’ebintu ebimu bye batunda oba okunoonya ebirala ebikola omulimu gwe gumu.
Kino kye tusinga okusuubira kubanga amawulire ga AP galaga dda nti ebiyinza okutuuka ku by’enfuna bya Amerika okutwalira awamu bitono, naye bizinensi ezimu ziyinza okukosebwa nnyo. Okukendeeza ku miwendo, okukyusa ebifo ebintu gye bigulibwa n’enkula y’ebyenfuna bya Amerika okusigala nga ntebenkevu byandinywezezza okusuubira kuno. Okuyimiriza emisolo, emiwendo okulinnya mu bintu bingi oba obutakkaanya okweyongera byandikukendeezezza amaanyi.
Ebiyinza okugenda obulungi. Canada ne Amerika bwe bikkiriziganya ku nteekateeka y’ebyobusuubuzi ebigwanira byombi nga enteekateeka empya ez’okugula ebintu awalala tezinnanywera, emisolo gye byassanganye eyinza okukendeezebwa oba okuggyibwawo mu myezi 6–12.
Abatunda ebintu mu Canada bayinza okuddamu okutunda nga basobola okuteekateeka obulungi bye basuubira okufuna. Abatunzi b’omu maduuka nabo bayinza obuteetaaga kukyusiza ddala engeri gye bafunamu ebintu.
Ebyava mu kuteesa mu 2020 biraga nti endagaano z’ebyobusuubuzi zisobola okukendeeza ku butakkaanya bw’emisolo. Kyokka tebikakasa kkubo eriyinza okutuusa ku kukkiriziganya kati. Enjuyi zombi okukendeeza ku misolo, okusonyiwa ebintu ebimu oba okugiyimiriza kyandiwagidde okusuubira kuno.
Ebiyinza okugenda obubi. Oludda lwonna bwe lwongera emisolo oba ebiragiro ebirala, ate ababiguza ne batasobola kwetikka misolo oba kufuna birala mu bwangu, abayingiza ebintu bayinza okumala ebbanga eddene nga tebakyagula bintu bya Amerika ebikwatibwako.
Abasuubuzi b’e Amerika bayinza okufiirwa abaguzi. Abaguzi b’omu Canada bayinza okumala ebbanga eddene nga boolekaganye n’emiwendo egyakyuka oba nga ebintu tebikyafunika nga bwe byabadde. Engeri ebyuma gye bikolebwa ne gye bituusibwa eri ababikozesa nayo eyinza okwongera okukaluubirirwa.
Okulangirira emisolo emirala, okulekera awo okutunda ebintu ebimu n’amaduuka okwongeza emiwendo olw’emisolo byandiraze nti embeera egenda mu kkubo lino.
Eby’okutunuulira ebiddako
- Canada ky’enaddako okukola: okugaziya emisolo egiriwo, okugikendeeza, okugiyimiriza oba okusonyiwa ebintu ebimu.
- Amerika engeri gy’enaddamu, oba enteekateeka enjuyi zombi gye zinaakkiriziganyako ekyusa emisolo gye zassanganye.
- Ebikolwa bya bizinensi ebirabika: abaguza okukendeeza ku miwendo, okukyusa ebifo ebintu gye bigulibwa, okulekera awo okutunda mu Canada, okukyusa emiwendo gy’omu maduuka oba okukendeeza ku bika by’ebintu ebitundibwa.
Comments
No comments yet.