Ụbụrụ Ijiji Mkpụrụ Osisi Nwoke Ghọrọ Kọnẹktọm Nke Abụọ Edepụtara N’Uju

Ihe gbanwere

Dabere na akụkọ Ars Technica, HHMI Janelia Research Campus na Google emechaala eserese neuron ọ bụla dị n’ụbụrụ ijiji mkpụrụ osisi nwoke. Nke a bụ kọnẹktọm ijiji mkpụrụ osisi zuru ezu nke abụọ, mgbe e mechara nke nwanyị na mbido afọ 2026. Nrụgharị ahụ chọpụtara ihe karịrị nde njikọ sinapụsị 300 ma dekọọ ọnọdụ neuron ndị ahụ n’akụkụ atọ.

Ihe mere nke a ji dị mkpa

Nke a apụtaghị na ijiji ahụ aghọọla ihe maara ihe karịa. Kama, ọ bụ ebe nnwale ka mma nke ukwuu maka ịghọta etu usoro dị mgbagwoju anya si atụgharị ihe ọ natara bụrụ omume.

Otu eserese zuru ezu bụ ebe ntụaka. Eserese abụọ na-enye ohere ịtụnyere ha. Ya mere, ajụjụ bara uru esighịzi n’ịjụ, “gịnị ka ejikọrọ na gịnị?” kama ọ ghọọ, “kedu ụdị njikọ ndị na-adịgide, kedụ ndị dị iche?” Maka ndị otu na-ewu ngwaọrụ gbasara onyonyo, nkọwa igwe, ma ọ bụ akụrụngwa data sayensị, nke a bụ ọdịiche dị n’etiti nchịkọta data pụrụ iche e ji nnukwu mbọ mepụta na ebe e nwere ike igosipụta na usoro ọrụ a na-emeghachi ugboro ugboro na-arụ ọrụ.

Uru a na-enweta ozugbo bụ ohere maka nchọpụta, ọ bụghị ngwaahịa a ga-eweta n’oge na-adịghị anya. Ihe a na-atụ anya n’ọdịnihu bụ ma usoro pụrụ ịrụgharị ọtụtụ narị nde sinapụsị n’ijiji ga-enwe ike ịghọ ihe ndị e ji ewulite ọrụ bara uru maka usoro akwara ndị ka mgbagwoju anya. Nke ahụ ka edoghị anya; ụbụrụ ndị ka ibu abụghị naanị ijiji e tinyere oche ndị ọzọ.

Echiche anyị banyere ọdịnihu (ntule dabere n’ihe a maara): eserese abụọ ahụ nwere ike ime ka ọrụ ntụnyere bụrụ ule nrụgide mbụ n’ezie maka usoro ọrụ nrụgharị nke mmekorita ahụ. Ọ bụrụ na ndị nchọpụta enwee ike iji eserese abụọ ahụ mụpụta ajụjụ bara uru n’ogo sekit, mmepe ngwaọrụ nwere ike isi n’ịmecha otu nnukwu nrụgharị pụọ gaa n’ime ka nke na-esote ghara ịbụ nnukwu ọrụ otú ahụ.

Otu mmetụta ndị a pụrụ isi gbasaa

Eserese nwoke ahụ na-enye ndị nchọpụta Drosophila ụbụrụ nke abụọ e depụtara n’uju maka ntụnyere n’ogo sekit. Ọ bụrụ na ntụnyere ndị ahụ ekpughe usoro ma ọ bụ ọdịiche bara uru, ha nwere ike iduzi nnwale gaa n’ebe njikọ ụfọdụ dị, kama ile kọnẹktọm anya dị ka nnukwu katalọgụ na-adịghị agbanwe agbanwe.

Ojiji a ga-emetụtakwa ngwaọrụ ndị ahụ. Ihe ndị nchọpụta chọrọ maka nrụgharị ngwa ngwa ma ọ bụ nke doro anya karịa nwere ike igosi ebe nkọwa onyonyo na usoro ọrụ mgbakọ chọrọ imeziwanye. Ọ bụrụ na mmelite ndị ahụ gafee nchịkọta data ijiji e mechara, ụlọ nyocha na-amụ usoro akwara ndị ka mgbagwoju anya nwere ike nweta ụzọ ndị ka bara uru isi rụgharị njikọ akwara.

Usoro a nwere ike kwụsị n’ebe abụọ: ọdịiche ndu nwere ike ghara iweta nchọpụta bara uru n’ụzọ sara mbara, ma ibu ọrụ mgbakọ ma ọ bụ onyonyo nwere ike ịrị elu nke ukwuu ma a gafee ụbụrụ ijiji mkpụrụ osisi.

Ntụle mmetụta

• Ndị nchọpụta neurobiology Drosophila: Na-enweta kọnẹktọm zuru ezu nke abụọ ozugbo, nke na-enye ntọala siri ike karịa maka ịtụnyere njikọ akwara n’ụbụrụ abụọ e depụtara.
• Ndị otu nchọpụta HHMI Janelia na Google: Na-enweta nrụgharị emechara nke ihe karịrị nde njikọ sinapụsị 300, yana ebe doro anya e si emeziwanye usoro ha jikọtara ọnụ.
• Ụlọ nyocha neuroscience nke vertebrate: Na-ahụ ohere dị ogologo oge, ọ bụghị uru e nyeworị. Ọ bụrụ na usoro ọrụ ahụ gbasaa, ohere inweta ụzọ nrụgharị nwere ike ịka mma; ọ bụrụ na ọ gbasaghị, eserese ijiji ndị ahụ ga-anọgide bụrụ akụrụngwa ntụaka pụrụ iche.

Ọnọdụ nwere ike ime

Nke yikarịrị ime: Ọ bụrụ na eserese nwoke na nwanyị egosi na ha bara uru maka nyocha ntụnyere n’ime ọnwa 6–12 na-esote, ndị nchọpụta ga-eji ha lekwasị anya n’ajụjụ ndị ọzọ gbasara etu njikọ si emetụta ọrụ ụbụrụ. Nke ahụ ga-akpali ndị otu na-emepụta ngwaọrụ imezi usoro ọrụ nrụgharị dabere n’ebe ọmụmụ ndị ahụ gosiri na e nwere ihe mgbochi. Ọmụmụ ntụnyere na-eji eserese abụọ ahụ, yana ọrụ ọhụrụ na-akọwa ụzọ ndị e meziri, ga-eme ka ụzọ a sikwuo ike. Ojiji ntụnyere na-adị ntakịrị ma ọ bụ ọdịda ịgbasa usoro ahụ gafee nchịkọta data ijiji ga-eme ka ọ daa mbà.

Uru ka elu: Ọ bụrụ na ntụnyere eweta usoro n’ogo sekit a pụrụ imegharị nke na-eduga n’echiche a pụrụ ịnwale n’ụlọ nnwale, nnwale kọnẹktọm na-eduzi nwere ike ịdọta mgbalị nchọpụta sara mbara. Ọ bụrụkwa na usoro ọrụ ndị yiri ya arụ ọrụ n’usoro akwara ndị ka mgbagwoju anya, ikike nrụgharị nwere ike ịba uru karịa nchọpụta ijiji mkpụrụ osisi. Echiche a nwalere site n’eserese abụọ ahụ na ngwa gara nke ọma n’usoro ndị ka ibu ga-akwado nsonaazụ a; nchọpụta ntụnyere na-adịghị enye uru ma ọ bụ usoro ọrụ ndị ibu ha karịrị ike ga-emebi ya.

Ọnọdụ ọjọọ: Ọ gwụla ma usoro ndị e meziri gafere ijiji mkpụrụ osisi, eserese nwoke ahụ nwere ike ịnọgide bụrụ akụrụngwa ntụaka bara uru ma pụrụ iche. Ka mkpa onyonyo na mgbakọ na-arị elu, mgbasawanye nwere ike nwayọọ, na-ahapụ ụlọ nyocha na-amụ usoro ndị ka ibu n’enweghị uru a tụrụ anya ya site n’usoro ọrụ ahụ. Ọrụ sochirinụ nke na-emesi ibu ọrụ nkọwa ma ọ bụ nsogbu mgbasawanye ike ga-egosi ụzọ a; iji usoro ahụ n’onwe ya n’ọrụ eserese ndị ka ibu ga-egosi na nke a ezughị ezi.

Ihe a ga-ele anya na ya ọzọ

• Ọmụmụ ntụnyere na-eji kọnẹktọm nwoke na nwanyị abụọ ahụ enyocha nhazi sekit ha na-ekekọrịta ma ọ bụ nke dị iche; a na-atụ anya nke a site n’ime izu ole na ole ruo ọnwa 6–12 na-esote.
• Ọrụ sitere na HHMI Janelia, Google, ma ọ bụ ndị otu kọnẹktọmiks ndị ọzọ na-etinye usoro ọrụ nkọwa onyonyo yiri ya n’ọrụ n’usoro akwara ndị ka mgbagwoju anya.