Danijar Hafner azali kosala barobo oyo ekanisaka liboso ndenge ya kotambola na bisika oyo eyebi te

Nini ebongwani

Na kolanda lapolo ya MIT Technology Review, Danijar Hafner, moto ya bolukiluki oyo autá na Google DeepMind, azali na mbula 31 mpe abandisi kompanyi ya barobo na San Francisco. Kompanyi yango ezali naino kobomba makambo ya mosala na yango.

Ezali kosalela barobo oyo ezali na lolenge ya nzoto ya moto, oyo ekɔtisami longwa na Chine. Ezali mpe kosalela lolenge ya koyekola oyo elendisaka ekateli ya malamu na kopesa yango mbano, na lisalisi ya bamodɛlɛ. Baprogramɛ oyo etambwisaka barobo yango eyekolaka na kati ya bamodɛlɛ ya mokili oyo esalemi na ordinatɛrɛ. Mokano ezali ete eyeba kosala na bandako oyo ebongisami ndenge emesaná na yango te, na bameble mpe na makambo mosusu oyo ekanaki te ete ekokutana na yango. Na ndenge yango, ekozala na mposa moke ya koyekola kaka na komeka mpe kosala mabunga na mokili ya solo.

Mpo na nini ezali na ntina

Soki robo ekoki kosala kaka nsima ya kosala karte ya shambre, komekameka mosala mpe kobongisa biloko nyonso, ezali kaka robo ya kolakisa makoki. Mpo na mombongo, oyo ezali na motuya ezali robo oyo ekoki kokɔta na ndako oyo eyebi te mpe kozwa kaka bikateli oyo ebongi.

Yango ebongoli motuna ya ndenge ya kosalela barobo. Motuna ezali lisusu kaka te: «Robo oyo ekoki kosala mosala yango?» Ekómi mpe: «Mosala mokomoko ya sika esɛngaka kobongisa esika boni, kokɛngɛla boni mpe kosalisa robo boni soki ekangami to esali libunga?»

Soki ndenge Hafner azali kolakisa barobo mosala na ordinatɛrɛ esali mpe na barobo ya solo, bato oyo basalelaka yango bakoki komeka misala mingi liboso ya kokóma na esika ya mosala. Bakoki mpe kosalela yango na bisika ya ndenge mingi kozanga kobanda kobongisa lolenge mobimba ya mosala mbala nyonso. Yango ekoki kosala ete misala ya barobo esalelama na bisika oyo bibongiseli na yango ekeseni mingi mpo na kobongisela esika mokomoko ndenge na yango.

Na makanisi na biso, oyo euti na makambo oyo toyebi kasi ezali naino kaka likanisi, kompanyi yango ekoki mingi kotya liboso bomeki na kati ya bandako na basanza 6–12 oyo ezali koya. Bomeki yango ekozala ya ndenge na ndenge, kasi na bisika oyo bakoki kotya makambo na nse ya bokɛngɛli. Na nsima nde ekomeka kosalisa bato na bandako mingi.

Likambo ya mpasi ezali kaka te kokanisa nzela ya polele ya koleka pembeni ya sofa. Ezali kosala ete robo elanda nzela yango ata soki basɛnsɛrɛ epesi makambo nyonso na bosikisiki te, bameble epekisi yango koleka malamu, mpe biteni ya masini esengeli kosala mpenza ndenge ekanaki.

Ndakisa moko ya kala

Robo ya NASA Opportunity emekaki Field D-Star na mabele ya Mars na 2007. Esalelaki bililingi oyo ezwamaki na bamɔnɔ mibale mpo na koyeba ndenge mabele ezalaki, makambo etali bipekiseli mpe bomekoli ya ntaka oyo etambolaki na lisalisi ya bililingi. Na yango, eponaki nzela ya kogumbama mpo na kokima bisika ya likama.

Ndenge ya kosala ezali kokokana polele. Masini ya solo esalelaki elilingi ya esika oyo ezalaki na kati na yango mpo na kotalela nzela liboso ya kobanda kotambola.

Kasi bokeseni na yango ezali mpe na ntina. Opportunity esalelaki bakarte ya mabele oyo ebongisamaki na mayele ya ingénierie. Eponaki nzela na kolanda mibeko ya sikisiki, mpo na kotambola na Mars na kati ya bandelo oyo etyamaki. Nzokande, na kolanda lapolo yango, mosala ya Hafner esalelaka bamodɛlɛ ya mokili oyo barobo eyekoli. Barobo yango ezali na lolenge ya nzoto ya moto mpe esalemi mpo na kosala na bisika ya ndenge na ndenge epai bato bafandaka mpe basalaka.

Na nsima, NASA elobaki ete Perseverance esalelaki karte ya mabele mpe eponaki yango moko nzela ya likama te na esika ya koleka oyo emonaki liboso te. Na lisalisi ya AutoNav, ekómaki na Citadelle mpe etambolaki mɛtrɛ 167 na sol moko, elingi koloba mokolo moko ya Mars.

Yango emonisi ete kokanisa nzela liboso na lisalisi ya elilingi ya esika ekoki kobongisa mpenza botamboli na kati ya bandelo oyo etyami. Sikoyo, esengeli koyeba soki modɛlɛ oyo robo eyekoli ekoki kotikala ya kotyela motema na ndako. Kuna, ndenge biloko etambolaka mpe esimbamaka ezali mindɔndɔ mingi, mpe bato ná biloko na bango bakoki kotondisa esika.

Ndenge mbongwana yango ekoki kopalangana

Soki baprogamɛ oyo eyekoli na bomeki ya ordinatɛrɛ ekoki komesana na bibongiseli ya bandako oyo emoná te mpe kosala malamu mbala na mbala, bato oyo basalelaka barobo bakoki kozongela mateya mbala mingi te na esika mokomoko. Bakoki mpe kozala na mposa moke ya kosalisa barobo ntango ekangami to esali libunga.

Yango ekopesa bango likoki ya kosalela barobo na bisika mingi. Ndako mokomoko ya sika ekosɛnga lisusu te kobanda mosala ya tekiniki uta na ebandeli.

Na nsima, bato mingi oyo bandako na bango ezali na bameble mpe bibongiseli ya ndenge na ndenge bakoki kozwa misala ya barobo. Kasi litomba yango ekokatana soki modɛlɛ etaleli malamu te makambo ya mokili ya solo. Ekokatana mpe soki robo ekoki te kosala ndenge ekanaki mbala na mbala, to soki bato oyo basalelaka yango bamoni ete mpo na kobatela bato mpe biloko esengeli kaka kokɛngɛla yango pene.

Nani akoki komona mbongwana

• Bato oyo basalelaka barobo, na basanza 6–12: Bakoki kozwa litomba soki bomeki na ordinatɛrɛ ezwi esika ya ndambo ya bomeki mpe mabunga na mokili ya solo. Yango ekoki kokitisa mosala oyo bisika oyo barobo eyebi te esɛngaka.
• Bato oyo batɛkaka barobo ya lolenge ya moto, na ntango ya mosika te: Kompanyi yango ekoki komema bosɛngi ya barobo. Kasi ekotalela soki Hafner ná kompanyi na ye bakoki kokómisa bolukiluki na bango barobo oyo ekoki mpenza kotyama na mosala.
• Bandako oyo bibongiseli na yango ekeseni, na ntango molai: Ezali kuna nde bomeki ya ntina ekosalema. Soki barobo emesani malamu na bisika ya sika, bato mingi bakoki kozwa misala na yango. Soki ekoki kotyelama motema te, bakokoba kosalela yango mingimingi na bisika oyo makambo ezali na nse ya bokɛngɛli.

Makambo oyo ekoki kosalema

Oyo ekoki mingi kosalema: Soki mateya na lisalisi ya bamodɛlɛ esalisi barobo emesana na bisika ya sika, kasi esengeli naino komeka na biteni mpo na koyeba soki barobo ya solo ekoki kotyelama motema, kompanyi ekotya makoki na yango na bomeki na kati ya bandako na basanza 6–12 oyo ezali koya. Bomeki yango ekozala ya ndenge na ndenge, kasi na bisika oyo makambo ezali na nse ya bokɛngɛli.

Bato oyo basalelaka barobo bakozwa bilembeteli ya koyeba bisika nini bomeki na ordinatɛrɛ ekitisaka mosala ya kobongisa esika. Kosalela yango na bandako ya bato na ndenge ya monene ekozala naino liboso ya ntango na yango. Soki barobo elakisi makoki na bibongiseli oyo eyebi te mpe bato basengeli kosalisa yango mbala mingi te, yango ekopesa likanisi oyo makasi. Soki esengeli kozongela mateya mingi na esika mokomoko, yango ekolɛmbisa yango.

Soki makambo etamboli malamu koleka: Soki bamodɛlɛ ya mokili esali malamu ntango robo esaleli basɛnsɛrɛ na yango mpe etambwisi biteni ya nzoto na yango, barobo ekoki kotambola na bandako oyo emoná te to na bisika mosusu ya kati oyo bibongiseli na yango ekeseni mingi. Ekozala na mposa moke ya bakarte oyo basaleli esika mokomoko mpe ya bato mpo na kosalisa yango ezonga na mosala.

Na yango, bato oyo basalelaka barobo bakoki koyeisa bomeki na bisika ya ndenge mingi koleka. Bakoki kosalela barobo mingi na bisika oyo kobongisa esika mbala na mbala ezalaki kopekisa mosala ekola. Elembeteli ya ntina ekozala barobo oyo ezali kosala malamu mbala na mbala na bisika oyo emoná te.

Soki makambo etamboli mabe: Soki bokeseni kati na oyo barobo eyekoli na ordinatɛrɛ mpe makambo ya mokili ya solo esali ete elonga te kotambola to kosimba mpe kotambwisa biloko, masini yango ekotikala kaka na bomeki ya kolakisa makoki oyo ezali na bandelo makasi mpe na nse ya bokɛngɛli.

Bato oyo basalelaka yango bakokoba kobimisa mbongo mingi mpo na kokɛngɛla, kobongisa bisika mpe komeka na mokili ya solo. Yango ekopesa bisika oyo bakoki kobongisa nyonso ndenge moko te likoki moke ya kozwa misala yango. Soki bato basengeli mbala mingi kosalisa robo ntango ekutani na bipekiseli ya sika, ekozala elembo ete makambo ezali kokende na ngámbo wana.

Oyo esengeli kolanda sikoyo

Talá bomeki oyo ezali kosalema na kati ya bandako oyo barobo eyebi mpenza te. Kozongela kaka mosala oyo ebongisami malamu na bashambre oyo balengeli ekoki te.

Talá mpe bilembeteli oyo emonisi ete baprogamɛ oyo eyekoli na ordinatɛrɛ esɛngaka mateya moke na mokili ya solo mpe bato basalisaka yango mbala mingi te. Bimekeli wana mibale ekolakisa polele koleka soki elaka ya ntina ezali kokokisama, koleka komona kaka robo ya lolenge ya moto kotambola na esika oyo emesaná na yango.