Tanzania esengi iniversite etya liboso bolamu ya mateya koleka motango ya bayekoli

Nini ebongwani

Guvɛrnema ya Tanzania esengi iniversite ezwa bayekoli na kotalela makoki na yango ya koteya bango mpe kosunga bango. Elingi te ete iniversite ebakisa motango ya bayekoli tii mateya ebeba. Yango nde The Citizen Tanzania elobi na sango na yango.

Likita moko esalemaki na Dodoma mokolo ya 5 ya sanza ya libwa. Ministre ya Mateya, profesɛr Adolf Mkenda, Komisyo ya Tanzania mpo na Iniversite (TCU), bakambi ya iniversite mpe bakambi ya bakonsɛy ya iniversite basanganaki kuna. Bayokanaki ete iniversite mokomoko esengeli kozwa mokumba ya kopesa mateya ya malamu. Esengeli mpe kokokisa masɛngami oyo ekoki kokokanisama na oyo basalelaka na mokili mobimba. Iniversite mibale ezalaki na likita yango te. Ministere ekani kosolola na yango liboso ya likita oyo ekolanda.

Mpo na nini yango ezali na ntina

Likambo oyo ezali kokundwela biso ete kozala na bayekoli mingi elakisi te kozala na makoki ya koteya bango nyonso malamu. Iniversite esalaka na balakisi, bashambre ya kelasi mpe laboratware. Esengeli kolandela misala ya bayekoli, kosunga bango mpe komeka boyebi na bango. Makoki ya kosala makambo nyonso wana ezali na ndelo.

Soki babakisi bayekoli kozanga kobakisa makoki ya koyamba bango, yango moko ebongisaka mateya te. Bayekoli bakómaka kozela mpo na kozwa mateya mpe lisungi oyo basengeli na yango.

Mpo na bato oyo bazali kopona bato ya mosala to kofutela bato oyo bayebi misala ya tekiniki, mbongwana ya ntina ekoki kozala na ndenge batalelaka diplome. Diplome ekoki kosalisa bango báyeba na bosikisiki koleka oyo moto ayekolaki. Soki iniversite esengeli kolakisa ete eteyaka bayekoli malamu nsima ya kondima bango, bokeseni kati na iniversite ekoki kozwa ntina mingi na boponi ya bato ya mosala. Yango ekopesa litomba na iniversite oyo etyaka mbongo mpe milende na mateya mpe na lisungi ya bayekoli. Ekokómisa mpe mpasi koleka kokolisa iniversite kaka na kobakisa bayekoli.

Na kotalela makambo oyo toyebi, tokanisi ete etinda oyo etali bolamu ya mateya ekoki kotya ndelo ya solosolo na kondima bayekoli na mbala oyo ekolanda. Ezali kaka likanisi ya oyo ekoki kosalema. Soki esalemi bongo, bisika ekoki kokóma moke mpo na bato oyo balingi kokota na iniversite oyo ezali koteya bayekoli koleka makoki na yango. Na nsima, bapesi-mosala bakoki kozala na ntina makasi koleka ya kotala oyo diplome ezali kolakisa, koleka kaka koyeba soki moto azali na yango.

Mbongwana yango ekoki komema nini

Iniversite esengeli kobanda sikoyo kopona ndenge ya kokokanisa motango ya bayekoli na makoki na yango. Kotalela makoki liboso ya kondima bayekoli ekoki kosala ete motango na bango ebakisama malɛmbɛ koleka. Kasi iniversite oyo ekoki kolakisa ete mateya mpe lisungi na yango ezali malamu koleka ekoki kozwa litomba na momekano na basusu na basanza 6 kino 12 oyo ezali koya.

Mpo na bayekoli, matomba ekoki kozala ndenge na ndenge. Soki iniversite oyo ezangi biloko to bato ya mosala ekitisi motango ya bayekoli oyo endimaka, kokota na iniversite yango ekoki kokóma mpasi koleka. Kasi baoyo bazali koyekola kuna bakoki kozwa mateya mpe lisungi malamu koleka, mpo balakisi mpe basungi bakozala na bayekoli moke ya kolandela. Matomba yango ekoki kozanga soki iniversite ekitisi kaka motango ya bayekoli ya sika, kozanga kobongisa bozangi oyo ezalaki kopekisa yango kosala malamu.

Mbongwana yango ekoki komonana epai ya bapesi-mosala na nsima. Soki masɛngami ya mateya ekómi polele mpe ekoki kokokanisama kati na iniversite, boyebi mpe makoki ya bato oyo bazwi diplome ekoki kosalisa mingi koleka na boponi ya bato ya mosala na mikolo ezali koya. Yango esengi ete iniversite esalela boyokani yango na mateya ya mokolo na mokolo. Kokoma kaka maloba ya kitoko na mokanda ya kolakisa iniversite ekokoka te.

Makambo oyo ekoki kosalema

Oyo emonani ete ekoki kosalema mingi koleka: Soki ministere, TCU mpe iniversite bakobi kosolola ndenge bayokanaki, ata mpe na iniversite mibale oyo ezangaki likita, iniversite ekobanda kotalela makoki ya koteya mpe kosunga bayekoli liboso ya kondima bango na mbala oyo ekolanda. Na basanza 12 oyo ekolanda, mbala mosusu iniversite ekobongisa na bokebi koleka motango ya bayekoli oyo ekondima. Ekobanda mpe kolobela bolamu ya mateya na yango na bosikisiki koleka mpo na komekana na basusu.

Likambo yango ekomonana ete ekoki mpenza kosalema soki iniversite eyebisi ndenge ekokokanisa motango ya bayekoli na makoki na yango. Ekomonana mpe soki etye mateya to lisungi ya bayekoli liboso ntango ezali kozwa bikateli ya kondima bango. Kasi likanisi yango ekozala na ntina mingi te soki motango ya bayekoli ebakisami kozanga ete emonana ndenge yango eyokani na makoki ya iniversite.

Soki makambo etamboli malamu: Soki iniversite ezali na makoki ya malamu koleka ya koteya motango ya bayekoli oyo endimaka mpe ya kosalisa bango báyekola, ekoki kolinga mingi koleka epai ya bato oyo balingi kokota mpe ya bapesi-mosala. Yango ekoki kosalema na basanza 6 kino 12 oyo ezali koya mpe nsima na yango. Na ndambo, iniversite ekomekana na oyo moyekoli akoki mpenza koyekola kuna, koleka kaka motango ya bayekoli oyo ekoki kondima.

Likambo yango ekomonana ete ekoki mpenza kosalema soki iniversite ezali kolakisa na bato bilembeteli ya bolamu ya mateya na yango mpo na komekana na basusu. Ekomonana mpe soki bapesi-mosala bazali kokesenisa iniversite na kotalela boyebi mpe makoki ya bato oyo bazwi diplome kuna. Kasi likanisi yango ekozala na ntina mingi te soki maloba wana na ntina ya bolamu ya mateya ebongoli te ndenge bato baponaka.

Soki makambo etamboli mabe: Iniversite mosusu ekoki kokitisa motango ya bayekoli ya sika kozanga kobongisa mateya mpe lisungi na ndenge oyo eyokani na bokitisi yango. Yango ekoki kosalema soki iniversite esaleli etinda yango ndenge moko te. Ekoki mpe kosalema soki ezangi makoki ya kosunga bayekoli, nzokande bato oyo balingi kokota bazali se kobakisama.

Na mbala oyo ekolanda ya kondima bayekoli, yango ekopesa bato moke nzela ya kokota. Ekoki mpe kobimisa matata mpo na bikateli ya kondima to koboya bayekoli. Likama yango ekokita soki iniversite ekobi kopesa bato nzela ya kokota mpe ezali kolakisa ete ezali na makoki oyo ekoki mpo na bango. Esengeli mpe kobongisa mateya elongo na mabongisi ya motango ya bayekoli oyo ekondima.

Makambo ya kolandela sikoyo

• Soki ministere ekosolola na iniversite mibale oyo ezangaki likita ya mokolo ya 5 ya sanza ya libwa, liboso ya likita ya bango nyonso oyo ekolanda.
• Soki iniversite to TCU ekolimbola polele ndenge makoki ya koteya mpe kosunga bayekoli ekotalelama na mbala oyo ekolanda ya kondima bayekoli.
• Soki iniversite mpe bapesi-mosala bakobanda kokesenisa iniversite na miso ya bato na kotalela bolamu ya mateya to boyebi mpe makoki ya bato oyo bazwi diplome, koleka kotya motango ya bayekoli na esika ya liboso na momekano kati na iniversite.