← All stories

Tanzania aban ka kyerɛ suapɔn ahodoɔ sɛ wɔmfa nwomasua pa nni asuafoɔ dodoɔ anim

Tanzania aban ahyɛ suapɔn ahodoɔ nkuran sɛ wɔngyina wɔn ahoɔden a wɔde bɛma nwomasua pa so nnye asuafoɔ. Ɛnsɛ sɛ wɔma asuafoɔ dodoɔ kɔ anim ma nwomasua gyinapɛn so te.

Nea enti a eyi ho hia

Ebia ɛbɛhia sɛ suapɔn ahodoɔ gyina wɔn adekyerɛ ne asuafoɔ mmoa ho ahoɔden so si asuafoɔ gye ho gyinaeɛ. Ɛno bɛtumi ama akansi no adan akɔ nwomasua pa a wɔbɛtumi de adanseɛ akyerɛ so, asen asuafoɔ dodoɔ a wɔgye wɔn.

Tech Trends Today publication

Deɛ asi

Tanzania aban aka akyerɛ suapɔn ahodoɔ sɛ wɔnhwɛ asuafoɔ dodoɔ a wɔbɛtumi akyerɛ wɔn adeɛ na wɔaboa wɔn yie, na wɔngyina saa so nnye asuafoɔ. Ɛnsɛ sɛ wɔpere gye asuafoɔ pii ma nwomasua pa ho ka. Wei na ɛwɔ The Citizen Tanzania amanneɛbɔ mu.

Wɔyɛɛ nhyiamu bi wɔ Dodoma wɔ Ɛbɔ 5. Nwomasua soafoɔ Prof Adolf Mkenda, Tanzania Suapɔn Boayikuo (TCU), suapɔn ahodoɔ akannifoɔ ne wɔn agyinatufoɔ mpanimfoɔ na wɔhyiaeɛ. Wɔpenee so sɛ suapɔn biara ankasa nhwɛ sɛ ne nwomasua yɛ papa na ɛdu gyinapɛn a ɛne amanaman ntam deɛ bɛtumi asɛ. Suapɔn mmienu amma nhyiamu no. Nwomasua asoɛeɛ no ayɛ nhyehyɛeɛ sɛ ɛne wɔn bɛdi nkitaho ansa na wɔayɛ nhyiamu a ɛdi hɔ no.

Adɛn nti na ɛho hia

Asuafoɔ a wɔdɔɔso wɔ suapɔn bi mu nkyerɛ sɛ suapɔn no wɔ deɛ ɛhia na ama watumi akyerɛ wɔn nyinaa adeɛ yie.

Suapɔn adwuma gyina nneɛma pii so. Akyerɛkyerɛfoɔ, adesuadan ne nhwehwɛmudan nyinaa wɔ dodoɔ a wɔbɛtumi asom. Saa ara na asuafoɔ adwuma so hwɛ, mmoa a wɔde ma wɔn ne wɔn adesua mu nkɔsoɔ a wɔsɔ hwɛ nso teɛ. Sɛ wɔgye nnipa pii ka ho a wɔnnɔɔso nneɛma a wɔde som wɔn no a, ɛno nko ara mma mfasoɔ nnɔɔso. Ɛma nnipa twɛn kyɛ ansa na wɔanya deɛ wɔhia.

Wɔn a wɔhyehyɛ adwumayɛkuo anaa wɔtua ka hwehwɛ wɔn a wɔwɔ mfiridwuma ho nimdeɛ no, nsakraeɛ a ɛho hia ne sɛ abodin krataa bɛtumi ama wɔahu onipa nimdeɛ ne n'ahokokwaw yie. Sɛ ɛsɛ sɛ suapɔn ahodoɔ kyerɛ adanseɛ sɛ nwomasua a wɔde ma asuafoɔ wɔ wɔn gye akyi yɛ papa a, nsonsonoeɛ a ɛda suapɔn ahodoɔ ntam no bɛtumi abɛhia pa ara wɔ adwumayɛfoɔ a wɔfa wɔn mu.

Ɛba saa a, suapɔn a wɔde wɔn sika ne wɔn ahoɔden hyɛ adekyerɛ ne asuafoɔ mmoa mu no bɛnya so mfasoɔ. Ɛbɛma ayɛ den ama suapɔn a wɔgyina asuafoɔ dodoɔ a wɔgye wɔn so na wɔtrɛ wɔn adwuma mu.

Yɛgyina deɛ yɛnim so susu sɛ, sɛ berɛ so sɛ wɔgye asuafoɔ foforɔ bio a, saa akwankyerɛ yi bɛtumi ama suapɔn ahodoɔ ahwɛ wɔn ahoɔden ankasa ansa na wɔasi asuafoɔ dodoɔ a wɔbɛgye wɔn ho gyinaeɛ. Sɛ ɛba saa a, suapɔn a wɔn adekyerɛ ho nneɛma ne adwumayɛfoɔ so adwuma adɔɔso dodo no bɛtumi anya adesuabea kakraa bi ama wɔn a wɔrebɛkɔ hɔ. Akyire yi, ɛbɛtumi ama adwumawuranom anya nnyinasoɔ a emu yɛ den de abisa nimdeɛ ne ahokokwaw a abodin krataa bi di ho adanseɛ, sɛ wɔhu sɛ obi wɔ krataa no a.

Nkɛntɛnsoɔ a ɛbɛtumi aba

Suapɔn ahodoɔ na ɛsɛ sɛ wɔdi kan kari asuafoɔ dodoɔ ne nwomasua pa hwɛ. Sɛ wɔgyina deɛ wɔbɛtumi ayɛ ama asuafoɔ so na wɔgye wɔn a, asuafoɔ dodoɔ a ɛrekɔ anim no bɛtumi abrɛ ase. Nanso, abosome 6 kɔsi 12 a ɛdi hɔ no mu, suapɔn a wɔbɛtumi akyerɛ sɛ wɔn adekyerɛ ne asuafoɔ mmoa yɛ papa no bɛtumi agyina saa so ne afoforɔ asi akan yie.

Asuafoɔ deɛ, nsakraeɛ no bɛtumi aboa wɔn wɔ ɔkwan bi so na ama ayɛ den wɔ ɔkwan foforɔ so. Sɛ suapɔn a wɔn nneɛma sua no to asuafoɔ dodoɔ a wɔgye wɔn ano hyeɛ a, ɛbɛtumi ayɛ den sɛ obi bɛnya kwan akɔ saa suapɔn no bi. Nanso, wɔn a wɔwɔ suapɔn no mu dada no bɛtumi anya adekyerɛ ne mmoa a adwumaso remma ɛho nka pii.

Sɛ suapɔn ahodoɔ te asuafoɔ dodoɔ a wɔgye wɔn so, nanso wɔnyɛ nneɛma a ɛmaa wɔantumi ansom asuafoɔ no yie no ho hwee a, mfasoɔ a wɔrehwɛ kwan no remma.

Adwumawuranom bɛte nkɛntɛnsoɔ no akyire, nanso asɛm no fa wɔn nso ho. Sɛ suapɔn ahodoɔ gyinapɛn da adi pefee na wɔtumi de toto wɔn ho a, berɛ rekɔ so no, wɔn a wɔawie suapɔn no nimdeɛ ne ahokokwaw bɛtumi abɛyɛ adeɛ a ɛboa pa ara wɔ adwumayɛfoɔ a wɔfa wɔn ho gyinaeɛ mu. Ɛno bɛgyina sɛ suapɔn ahodoɔ de deɛ wɔapene so no bɛyɛ adwuma wɔ wɔn nwomasua mu ankasa so. Nsɛm a wɔbɛma ayɛ dɛ wɔ wɔn sukuu ho nkrataa mu nko ara rensɔ.

Deɛ ɛbɛtumi asi

Deɛ ɛbɛtumi asi paa: Sɛ nwomasua asoɛeɛ no, TCU ne suapɔn ahodoɔ toa nkitahodie a wɔapene so no so, na wɔde suapɔn mmienu a wɔamma nhyiamu no ka ho a, suapɔn ahodoɔ bɛhyɛ aseɛ ahwɛ wɔn adekyerɛ ne asuafoɔ mmoa ho ahoɔden ansa na wɔagye asuafoɔ foforɔ wɔ berɛ a ɛdi hɔ no mu.

Deɛ ɛbɛtumi afi mu aba ne sɛ, abosome 12 a ɛdi hɔ no mu, wɔbɛtɔ wɔn bo ase ahyehyɛ asuafoɔ dodoɔ a wɔbɛgye wɔn. Suapɔn ahodoɔ nso bɛtumi de nwomasua pa ho asɛm asi akan kɛseɛ.

Sɛ suapɔn ahodoɔ da nhyehyɛeɛ a ɛgyina wɔn ahoɔden so adi, na wɔma adekyerɛ anaa asuafoɔ mmoa ho hia wɔ asuafoɔ gye ho gyinaeɛ mu a, ɛbɛma anidasoɔ sɛ wei bɛba no ayɛ kɛseɛ. Sɛ asuafoɔ dodoɔ kɔ anim a ɛnna adi sɛ wɔagyina suapɔn no ahoɔden so na ayɛ saa a, anidasoɔ no so bɛte.

Sɛ ɛkɔ yie: Sɛ suapɔn ahodoɔ tumi ma wɔn adekyerɛ ne adesua ho nneɛma dɔɔso na ɛsom asuafoɔ a wɔgye wɔn no yie a, ɛbɛtumi ama wɔn a wɔrehwehwɛ suapɔn ne adwumawuranom apɛ wɔn asɛm paa. Wei bɛtumi aba wɔ abosome 6 kɔsi 12 a ɛdi hɔ no mu ne ɛno akyi.

Akansi no fã bi bɛfa deɛ asuafoɔ bɛtumi anya wɔ suapɔn bi mu a wɔwɔ mu ahotosoɔ ho, asen asuafoɔ dodoɔ a suapɔn no bɛtumi agye wɔn.

Sɛ suapɔn ahodoɔ de nneɛma a ɛkyerɛ sɛ wɔn nwomasua yɛ papa si akan wɔ baguam, na adwumawuranom gyina wɔn a wɔawie no nimdeɛ ne ahokokwaw so hunu suapɔn ahodoɔ nsonsonoeɛ a, ɛbɛma anidasoɔ sɛ wei bɛba no ayɛ kɛseɛ. Sɛ nwomasua pa ho nsɛm a wɔka no nnya nnipa gyinaeɛ so nkɛntɛnsoɔ ankasa a, anidasoɔ no so bɛte.

Sɛ ankɔ yie: Sɛ suapɔn ahodoɔ bi di akwankyerɛ no so na ebinom nso nni so saa a, suapɔn bi bɛtumi ate asuafoɔ dodoɔ a wɔgye wɔn so a wɔn adekyerɛ ne mmoa nkɔ anim saa ara. Wei nso bɛtumi aba sɛ wɔnni deɛ wɔde bɛboa asuafoɔ, berɛ a wɔn a wɔpɛ sɛ wɔkɔ suapɔn no dodɔɔso.

Ɛba saa a, ɛbɛte akwanya a nnipa bɛnya akɔ suapɔn so wɔ asuafoɔ gye berɛ a ɛdi hɔ no mu. Ɛbɛtumi nso de akasakasa aba asuafoɔ gye ho gyinaeɛ ho.

Sɛ suapɔn ahodoɔ tumi ma nnipa kɔ so nya kwan kɔ sukuu, na wɔkyerɛ sɛ wɔwɔ deɛ ɛbɛsom wɔn yie a, saa ɔhaw yi ho asiane so bɛte. Ɛsɛ sɛ wɔde nwomasua a wɔma ɛyɛ papa ho adwuma ne asuafoɔ gye ho nhyehyɛeɛ nso bom.

Deɛ ɛsɛ sɛ yɛhwɛ no afei

  • Sɛ nwomasua asoɛeɛ no ne suapɔn mmienu a wɔamma Ɛbɔ 5 nhyiamu no bɛdi nkitaho ansa na wɔn nyinaa ahyia bio.
  • Sɛ suapɔn ahodoɔ anaa TCU bɛkyerɛ akwan pɔtee a wɔbɛfa so agyina adekyerɛ ne asuafoɔ mmoa ho ahoɔden so agye asuafoɔ wɔ berɛ a ɛdi hɔ no mu.
  • Sɛ suapɔn ahodoɔ ne adwumawuranom bɛhyɛ aseɛ de nwomasua pa anaa wɔn a wɔawie no nimdeɛ ne ahokokwaw akyerɛ suapɔn ahodoɔ nsonsonoeɛ wɔ baguam, na wɔagyae asuafoɔ dodoɔ a suapɔn bi wɔ a wɔde yɛ akansi no nnyinasoɔ titire no.
Sources (1)
  1. The Citizen TanzaniaTanzania urges universities to put education quality before enrolment

Comments

No comments yet.