Ekipya ekimanyiddwa
Haaretz yawandiise nti Pulezidenti wa United Arab Emirates (UAE), Mohammed bin Zayed, yalabula Katikkiro Benjamin Netanyahu ng’ebula ennaku 10 obulumbaganyi bwa Hamas obwa 7 Oktobba 2023 bubeewo. Okusinziira ku lipoota eyo, yamugamba nti Yahya Sinwar yali ateekateeka ekikolwa ekinene ekyandiviiriddeko okuyiwa omusaayi, okutabangula emirembe mu kitundu n’okunafuya endagaano za Abraham.
Ofiisi ya Netanyahu yayise lipoota eyo “bulimba bwereere”, n’egamba nti tewaaliwo kukuba ssimu ng’okwo wadde okulabula. Ebyogerwa mu lipoota tebinnakakasibwa era bikyawakanyizibwa.
Okusinziira ku AP, Hamas yatta abantu nga 1,200 n’ewamba 251 mu bulumbaganyi obwo. Israel egenda kulonda abakulembeze b’eggwanga omwezi ogujja.
Lwaki kino kikulu
Lipoota eno eyongedde mu kukubaganya ebirowoozo kw’akalulu ekigambibwa nti omukulembeze w’eggwanga erimu yalabula munne butereevu. Kino kikwata ku ngeri Netanyahu gye yali yeeteeseteeseemu ng’obulumbaganyi bwa 7 Oktobba tebunnabaawo.
Gadi Eisenkot ne Naftali Bennett baamala dda okunenya Netanyahu olw’ebitaakolebwa bulungi ng’obulumbaganyi tebunnabaawo. Ye Netanyahu agaanye okusaba okuteekawo okunoonyereza okutongole okwa gavumenti.
Ekyaliwo mu byafaayo ekifaanagana ne kino
Ng’olutalo lwa Yom Kippur olwa 1973 terunnatandika, akulira Mossad, Zvi Zamir, yatuusa okulabula okuva eri omuntu eyali awa amawulire okuva mu Misiri, nti obulumbaganyi bwali bunaatera okubaawo.
Wadde kyali kityo, obulumbaganyi bwatuuka Israel teteeseteeseddwa era n’efiirwa nnyo. Oluvannyuma lw’olutalo, abantu beeyongera okunenga enteekateeka ezaaliwo n’engeri amawulire g’ekikessi gye gaakwatibwamu. Golda Meir yalekulira mu 1974. Bino birambikiddwa mu AP bye yawandiika ku Zamir.
Kyokka ebintu bino byombi tebifaanana mu buli ngeri. Okulabula okw’omu 1973 kwalagibwa mu bujulizi obwazuulibwa oluvannyuma, era kwayita mu bitongole bya Israel ebikessi. Ate ku kino, ofiisi ya Netanyahu egamba nti essimu egambibwa nti yakubibwa okuva e UAE teyaliwo.
Okugeraageranya kuno kulaga nti okulabula bwe kuba n’ebivaamu mu byobufuzi ne mu bitongole by’eggwanga, kisinziira ku kuba nga kukakasiddwa, kwekenneenyezeddwa era kukoleddwaako. Tekutegeeza nti singa baakola mu ngeri ndala, obulumbaganyi bwa 7 Oktobba bwandibadde bwewalibwa awatali kubuusabuusa.
Ebiyinza okuvaamu
Eri abalonzi ba Israel, ebyogerwa bino ebikyawakanyizibwa biyinza okufuula ensonga y’abakulembeze okunnyonnyola bye baakola n’okuvunaanyizibwa ku byo eyeyoleka obulungi mu kampeyini mu wiiki ezijja. Eri abavuganya Netanyahu, biwa ensonga endala ey’okussa amaanyi n’ebyobugagga bya kampeyini ku kusalawo okwakolebwa ng’obulumbaganyi tebunnabaawo.
Singa wajjawo obujulizi obwesigika obuwagira ebyogerwa, okusaba ebitongole bya Israel okunoonyereza ku ngeri okulabula okuva ebweru gye kwakwatibwamu kuyinza okweyongera. Ekyo kiyinza okwongera okukosa omukago gwa Netanyahu mu byobufuzi singa gweyongera okuziyiza okunoonyereza okutongole.
Singa obujulizi obukakasa tebujja, okuwakanya kwa gavumenti kuyinza mu kifo ky’ekyo okwongera okugatta abagiwagira ku by’egamba nti bye byaliwo, ate amaka ag’obulumbaganyi bwe bwakosa ne gasigala nga tewali kunnyonnyola ku biki ebyaliwo okukkiriziganyiziddwako.
Ebiyinza okuddako
Bwe tulaba ebiyinza okuddako, nga kwe kuteebereza okwesigamiziddwa ku bimanyiddwa:
Ekisinga okusuubirwa: Singa tewabaawo kunnyonnyola okukakasiddwa obujulizi obwetongodde ng’okulonda tekunnatuuka, ebyogerwa bino bijja kufuuka ensonga ey’okuwakana eddiŋŋanwa mu kampeyini. Abavuganya basuubirwa okwongera okwogera ku kusalawo kwa Netanyahu nga 7 Oktobba tannatuuka, ate gavumenti n’eyongera okugamba nti okulabula okwogerwako tekwaliwo.
Ebintu bwe bigenda obulungi: Singa ebiwandiiko ebyesigika oba obujulizi bw’abantu abaamanya ebyaliwo butereevu bikakasa nti essimu yakubibwa era okulabula ne kutuuka eri abaali bavunaanyizibwa ku kusalawo, okusaba okunoonyereza kuyinza okuvaamu okwekenneenya okutongole ku ngeri okulabula okuva ebweru gye kwakwatibwamu mu bbanga lya myezi mukaaga okutuuka ku 12. Ensonga olwo eyinza okuva ku bigambo bya kampeyini n’efuuka okunoonyereza okukolebwa ebitongole.
Ebintu bwe byeyongera okwonooneka: Singa ebyogerwa bino tebikakasibwa oba okugaanibwa n’obujulizi, ne bisinga kukozesebwa kulwanyisa bannabyabufuzi mu kampeyini, obuteesigŋŋana ku ani avunaanyizibwa ku byaliwo nga 7 Oktobba buyinza okweyongera. Ekivaamu kyandibadde okulwanagana okw’amaanyi mu byobufuzi nga tewali kunnyonnyola kukkiriziganyiziddwako ku ngeri okulabula okugambibwa gye kwakwatibwamu.
Eby’okugoberera ebiddako
- Obujulizi obwetongodde obuwagira oba obuwakanya ebyogerwa, okuva e UAE, mu Israel oba mu bantu abamanyi ebyaliwo butereevu.
- Oba gavumenti ya Netanyahu eneelangirira okunoonyereza okutongole oba okwekenneenya okukwenkana.
- Oba abeesimbyewo baneeyongera okukozesa ebyogerwa bino mu bubaka bwabwe obw’akalulu.
Comments
No comments yet.