Amerika ebɛti masuwa mitano ya Iran oyo ememaka petrole na Golfe ya Oman mpe na nzela ya mai ya Hormuz

Makambo oyo masalemi

Na kolanda nsango ya DW, mampinga ya Amerika ebɛti masuwa mitano ya Iran oyo ememaka petrole na mokolo ya 8 Sɛtɛmbɛ. M/T Kaviz, Charminar, Horizon 1 mpe Riesco ezalaki na Golfe ya Oman. M/T Derya ezalaki pene na esanga ya Kharg, na nzela ya mai ya Hormuz.

CENTCOM elobi ete ebɛti masuwa yango nsima ya IRGC kobwaka bamizile balistiki mbala mibale mpo na kobɛta masuwa moko ya bitumba ya Amerika. Elobi ete moto moko te na ngámbo ya Amerika azokaki. Elobi mpe ete masuwa yango ezali na kati ya molɔngɔ ya bato mpe bakompanyi oyo epesaka IRGC mpe bituluku oyo esalelaka yango na etúká mbongo. Na kolanda CENTCOM, molɔngɔ yango ezali na motuya ya bamiliare mingi ya dolare.

Mpo na nini likambo oyo ezali na ntina

Sikoyo, matata yango ekómi kosimba mbala moko masuwa oyo ememaka petrole ya Iran.

Masuwa ya petrole ezali kaka eloko ya kobɛta te. Ezali mpe ndambo ya makoki ya komema petrole na mai. Ezali na mikanda na yango, manaka ya mosala ya bato na yango mpe mobembo oyo ebongisami mpo na kokɔta na libongo moko.

Soki masuwa mitano yango ebebi to etikali kozela, bakompanyi oyo esalaka pene na Jask mpe esanga ya Kharg ekoki komona ete kosala na mai ya bisika yango ekosɛnga mbongo mingi koleka. Ekoki mpe kokóma mpasi koyeba ndenge misala ekotambola.

Ekateli ya liboso etali ndenge ya kokoba mosala: kolongwa, kozela, kobongola nzela to kosɛnga bobateli mosusu. Ata soki naino endimami te ete koleka na nzela ya mai ya Hormuz ekatani, bakompanyi ya masuwa mosusu mpe ekoki kobanda kokeba mingi.

Nsango yango emonisi te ndenge masuwa ebebi, to soki ndenge masuwa ezali koleka na Hormuz ebongwani. Motuna ya ntina ezali bongo koyeba soki kobɛta masuwa oyo eponami ekosuka kaka wana.

Na kotalela makambo oyo eyebani, tokanisi ete na mikolo ekoya, bakompanyi ya mombongo oyo esalaka pene wana ekobakisa botali ya bokengi. Ekoki mpe kozongisa nsima to kobongola mibembo mosusu ntango ezali kotalela likama pene na mabongo oyo Iran etindaka petrole na mikili mosusu. Oyo ezali likanisi na biso mpo na oyo ekoki kosalema, likambo oyo endimami te.

Soki kobɛtana mosusu elandi, mampinga ya mai ekoki kosalela masuwa, bato mpe bisaleli mingi koleka mpo na kokɛngɛla mpe kotambwisa masuwa na bobateli. Bato oyo basalaka na masuwa ya mombongo mpe baoyo bamemaka bato mpe biloko ya basivili bakokutana na misala mingi ya mampinga na mai. Na ezalela yango, kosala libunga ekoki kokóma pɛtɛɛ koleka.

Likambo ya kala oyo ekokani na yango

Na 1988, Operation Praying Mantis esalemaki nsima ya mine moko ya Iran kopanza mpe kozokisa basoda ya mai na masuwa moko ya bitumba ya Amerika, ya lolenge babengaka frégate.

Mampinga ya Amerika ebebisaki bisika ya mosala ya Iran oyo etongamaki na mbu. Ebundaki mpe na mampinga ya mai ya Iran na zingazinga ya Golfe mpe nzela ya mai ya Hormuz.

Ndenge makambo yango mibale elandani ekokani polele. Na makambo yango mibale, balobaki ete masuwa ya bitumba ya Amerika ebɛtamaki. Amerika ezongisaki na kobɛta na nzela ya mai oyo ezali na ntina mingi mpo na komema petrole.

Kasi bokeseni na yango mpe ezali na ntina mingi. Mosala ya mampinga ya kala etalaki bisika oyo etongamaki na mbu mpe mampinga ya mai, na ntango ya bitumba ya Iran ná Irak oyo ezalaki mpe kobɛta masuwa ya petrole. Nsango ya DW ya sikoyo elobeli kobɛta masuwa ya petrole nsima ya kobwakama ya bamizile balistiki oyo elobami.

Bamizile ya mikolo oyo, badrone mpe mayele ya kobunda oyo ngámbo oyo ezali na makoki moke esalelaka mpo na kobundisa oyo ezali na makoki mingi ekómisaka mpe kobatela nzela yango ya mai mpasi koleka.

Na nsima, kaka na misala wana ya mampinga ya 1988, USS Vincennes ezalaki kolanda masuwa ya Iran oyo etambolaka mbangu. Ekanisaki na libunga ete mpɛpɔ ya Iran Air, mobembo 655, ezalaki eloko mosusu mpe ebɛtaki yango. Bato nyonso 290 oyo bazalaki na kati bakufaki, ndenge Guardian elobeli yango.

Yango elingi koloba te ete makambo ya kala ezongelaka na ntango oyo etyami. Liteya ezali ete ntango misala ya mampinga na mai ekómi makasi, koyeba soki masuwa to mpɛpɔ ezali nini ekoki kokóma mpasi. Kozala pene na yango mpe kozwa bikateli na mwa ntango moke ekoki kotya na likama bato oyo bazalaki mosika na kobɛtana ya ebandeli.

Nani akoki kozwa mpasi, mpe ndenge nini

• Bakompanyi oyo esalelaka masuwa ya petrole ya Iran: Bango nde bazali kozwa mpasi mbala moko. Soki masuwa ebebi, eumeli to elongwe na mosala, makoki ya komema petrole ekokita. Mbongo oyo esɛngami mpo na bokengi ekomata.

• Masuwa ya bitumba ya Amerika oyo ekɛngɛlaka mai: Ekozala na likama na mikolo ekoya. CENTCOM elobi ete balukaki kobɛta masuwa moko ya bitumba mbala mibale. Sikoyo, mbala nyonso oyo masuwa ekobi kokɛngɛla, likama ya kobɛtama mpo na kozongisa mabe, mpe ya kokutana na kobundisa bamizile to biloko mosusu oyo ezali koya kobɛta yango, ezali makasi koleka.

• Masuwa ya mombongo pene na Jask, esanga ya Kharg mpe Hormuz: Na mikolo to bapɔsɔ ekoya, makambo ekoki kotambola na ndenge ekeseni. Soki bakompanyi emoni ete likama emati, ekoki kobongola mabongo oyo masuwa ekokɔta, banzela to ndenge ya kobatela bokengi. Soki masuwa ekobi koleka ndenge ezalaki, yango ekoki kopekisa bokebi yango kopalangana mpe kobimisa mbongwana mosusu.

• Mibembo ya basivili na mai mpe na mpɛpɔ pene na Golfe: Soki misala ya mampinga ekómi makasi, likama ekoki komata na bapɔsɔ ekoya. Makambo ya 1988 emonisi ete ntango mampinga mingi ezali kosala na esika moko, likama ya kozwa masuwa to mpɛpɔ moko mpo na mosusu ekoki komata.

Ndenge makambo ekoki kolanda

Oyo ekoki kosalema mingi koleka

Soki matata esuki kaka na kobɛta masuwa ya petrole oyo etángami, mpe masuwa ya bitumba ya Amerika ekobi kokɛngɛla kozanga kobɛtama lisusu, bakompanyi mosusu ekoki kozongisa mibembo nsima to kobongola banzela pene na Jask, esanga ya Kharg mpe Hormuz. Yango ekoki kosalema na mikolo to bapɔsɔ ekoya.

Oyo nde ekoki kosalema mingi koleka mpo nsango elobeli kobɛta masuwa mitano oyo eponami. Endimami te ete koleka ya masuwa ekatani mingi na nzela ya mai ya Hormuz.

Soki masuwa ya petrole ezongi nsima na mibembo, banzela ya mombongo ebongwani mpe koleka ya masuwa ekatani mingi te, yango ekopesa likanisi oyo makasi. Soki mibembo ezongi noki ndenge ezalaki mpe likambo mosusu esalemi te, yango ekolɛmbisa yango.

Soki makambo ekiti

Soki kobɛtana na bamizile oyo elobami esuki, mpe bobebi esuki kaka na masuwa mitano, kobeba ya misala ekoki kotikala moke.

Masuwa oyo ezali pene ekoki kozongela mibembo na yango ya momeseno nsima ya botali ya bokengi ya ntango mokuse. Nzela yango ekotikala polele, kozanga ete makoki mingi ya komema biloko ekende kosala na bisika mosusu.

Soki kobɛta mosusu esalemi te, bobebi oyo endimami ezali moke mpe masuwa ezali kozongela kokɔta na mabongo ndenge ezalaki, yango ekopesa likanisi oyo makasi.

Soki makambo ebebi koleka

Soki ngámbo nyonso ekobi kobɛta mpe kozongisa, mampinga ya mai ekoki kobakisa bato, masuwa mpe bisaleli mpo na kokɛngɛla mpe kotambwisa masuwa na bobateli. Bakompanyi ya mombongo ekoki na ngámbo na yango kokitisa misala oyo etyaka yango na likama pene na mabongo oyo Iran etindaka petrole na mikili mosusu.

Yango ekopesa misala ya komema biloko na mai mikakatano mosusu. Ekobakisa mpe likama ya likambo moko kosimba masuwa oyo ezalaki te na kati ya oyo ebɛtamaki na ebandeli.

Kobɛta mosusu na bamizile, badrone to na mai ekomonisa ete makambo ezali kokende na ngámbo oyo. Ekozala mpe bongo soki baponi masuwa mosusu ya petrole mpo na kobɛta, soki masuwa eumeli kosalela banzela mosusu, to soki etiki kokɔta na mabongo.

Makambo ya kolandela sikoyo

• Soki Kaviz, Charminar, Horizon 1, Riesco mpe Derya ezali naino kosala, mpe ndenge ezali kotambola.
• Kobɛta mosusu nyonso ya Iran to ya Amerika oyo etali masuwa ya mampinga to ya mombongo.
• Soki kokɔta ya masuwa ya mombongo na mabongo, banzela na yango mpe misala ya mabongo pene na Jask, esanga ya Kharg mpe nzela ya mai ya Hormuz ezali kokoba kobulungana.