Bitikali ya eteyelo na Iran emonisi bobebisi ya bobɛti ya États-Unis oyo ebomaki bana

Bilili ya sika emonisi nini

Kolanda nsango ya AP News, bafɔtɔ ya sika ya mokolo ya 7 Sɛtɛmbɛ emonisi eteyelo Shajareh Tayyebeh oyo ebebisami na Minab, na Iran. États-Unis ebɛtaki eteyelo yango na mokolo ya 28 Febwali.

AP elobi ete bana pene na 120 bakufaki. Moteyi Nasim Neyestani mpe akufaki. Mabota bazali kolela na bitikali ya eteyelo mpe na malita. Bato oyo bamipesi na bolingo na bango moko bazali kolokota bakaye mpe bisaleli ya kosala mayemi na kati ya biloko oyo epanzani. Motángo ya nsuka ya bato oyo bakufaki eyebani naino te.

Ntina na yango

Na eteyelo oyo ebebisami, bato balelaka bato na bango oyo bakufi. Kasi bobebisi yango ekoki mpe kolongola esika oyo bana bayekolaka, bateyi basalaka mpe mabota babongisaka bomoi na bango ya mokolo na mokolo. Bakiti oyo etikali mpamba mpe bamesa ya kelasi oyo etikali na polele na Minab emonisi polele ndenge bomoi yango ekatani.

Na kotalela oyo eyebani, tokanisi ete soki babongisi noki te bisika mosusu ya koteya, bana oyo bazalaki koyekola kuna bakoki kozanga kelasi pene na bango na bapɔsɔ oyo ezali koya. Yango ezali kaka likanisi, eyebani naino te soki ekosalema bongo.

Bitikali yango, oyo bato bazali sikoyo kosalela mpo na kokanisa bakufi, ekoki kotikala esika oyo bakoki koteya te. Soki bongo, ekosɛnga koteya na esika mosusu tii ntango bakobongisa eteyelo, bakotonga yango lisusu to bakozwa esika mosusu ya koyekola.

Likambo ya kala oyo ekokani na yango

Na 2015, États-Unis ebɛtaki lopitalo ya Médecins Sans Frontières oyo ezalaki kosalisa bato bazokaki makasi na Kunduz, na Afghanistan. Basali mpe babeli bakufaki, kolanda lisolo ya The Guardian.

Ndenge nsango elobi, na makambo yango mibale, bobɛti ya États-Unis na nzela ya mpepo ebomaki bato mingi oyo bazalaki basoda te na esika oyo ezalaki kosalisa bato ya mboka.

Kasi makambo mosusu ekeseni mpe esengeli kotalela yango. Na Kunduz, ezalaki lopitalo, mpe bitumba ezalaki kosalema na ntango wana. Nsango oyo ebimaki na nsima elobelaki mabunga ya sikisiki na kopona esika ya kobɛta, na kopesana nsango mpe na ndenge bisaleli esalaki. Mpo na Minab, eyebani naino te nini esalaki ete bábɛta eteyelo yango to ndenge baponaki esika ya kobɛta.

Nsima ya bobɛti ya Kunduz, bolukiluki ya États-Unis ememaki etumbu ya disipilini mpo na basoda 12. Kasi bafundaki bango te na makambo ya mbeba ya pénal. MSF esɛngaki bolukiluki ya lipanda, kasi likambo yango ezwaki naino eyano ya nsuka te, ndenge The Guardian epesaki nsango.

Yango epesi ntina ya kolanda soki ndimbola oyo ekopesama mpo na bobɛti ya Minab ekomonisa ndenge eteyelo ekómaki kobɛtama. Esengeli mpe kolanda soki ekoloba bibongiseli nini ya kobatela bato ekobongwana.

Ndenge mikakatano ekoki kokoba

Soki eteyelo oyo ebebisami ezalaki koyamba bana oyo bazali kaka na mposa ya kelasi pene na bango, bobebisi na yango ekoki kosala ete bákende koyekola na bisika ya ntango mokuse. Ekoki mpe kozongisa nsima ntango ya kozongela kelasi ndenge ezalaki liboso.

Mikakatano yango ekoki kokita soki bakonzi to masanga ya mboka bafungoli bisika mosusu ya koteya. Ekoki mpe kokita soki misala ya kobongisa mpe kotonga lisusu ebandi noki.

Bato mpe misala oyo etutami

• Mabota oyo babungisi bana mpe bateyi bazali na mawa banda ntango wana, mpe mawa yango ezali kokoba. Bazali kokutana mpo na kolela na bitikali ya eteyelo mpe na eteni ya nkunda epai bakundá bato yango.
• Bana oyo bazalaki koyekola na eteyelo yango bakoki kozanga esika ya koyekola pene na bango na bapɔsɔ oyo ezali koya, soki bisika mosusu oyo ekoki koyamba bango efungwami te.
• Bakonzi ya mateya na Minab bakoki kozala na mposa ya kotya makasi mingi na kobongisa bakelasi ya ntango mokuse, koluka biloko na bitikali ya eteyelo to kotonga lisusu.
• Bato oyo bamipesi na bolingo na bango moko bazali kobomba biloko oyo etikali mpe kobatela esika ya kokanisa bakufi. Bobebisi yango nde esali ete mosala wana ezala na ntina.

Oyo ekoki kosalema

Oyo emonani ete ekoki kosalema mingi: Soki babongisi esika yango te, ekoki kotikala esika ya kokanisa bakufi mpe koluka biloko na bitikali na boumeli ya bapɔsɔ tii basanza. Na ntango yango, mateya ekopesama na bisika mosusu. Soki bato bakobi koya, koluka biloko na bitikali mpe bakelasi efungwami lisusu te, yango ekomonisa ete makambo ezali kokende ndenge wana.

Soki makambo ebongwani malamu: Soki bakonzi ya mboka, masanga ya mboka to bato oyo bapesaka lisalisi bazwi bakelasi oyo ekoki kosalelama to biloko mpe mbongo ya kotonga lisusu, bana bakoki kozongela kelasi ndenge ezalaki liboso na esika mosusu na boumeli ya basanza 6 tii 12. Kofungwama ya eteyelo, bilembeteli ya misala ya botongi to komemama ya bisaleli ya koteya na esika mosusu ekomonisa ete mosala ezali kokende liboso.

Soki makambo ebebi lisusu: Soki bazwi bisika mosusu ya koyamba bana te mpe motángo ya bakufi eyebani kaka te, mikakatano ya kelasi ekoki kokoba basanza mingi. Kokanisa bakufi mpe koluka biloko na bitikali ekoki mpe kokoba ntango nyonso wana. Soki boluki na bitikali ezali kokoba kasi bakelasi mosusu ezali te mpe botongi ebandi te, yango ekomonisa ete makambo ezali kokende ndenge wana.

Oyo esengeli kolanda sikoyo

• Motángo ya nsuka mpe ya sikisiki ya bato oyo bakufaki na bobɛti ya mokolo ya 28 Febwali.
• Kofungwama ya esika ya koyekola mpo na ntango mokuse, kozongela kelasi na esika mosusu to misala oyo ezali komonana ya kobongisa mpe kotonga lisusu Shajareh Tayyebeh.
• Ndimbola ya polele oyo bakonzi ya États-Unis to ya Iran oyo batalelaka likambo yango bakopesa mpo na mokumba ya basoda na bobɛti wana, ndenge baponaki esika ya kobɛta to nani azali na mokumba ya bobɛti yango.