Nea aba foforɔ
Sɛnea DW abɔ amanneɛ no, Benjamin Netanyahu adwumayɛbea ka sɛ ɛnyɛ nokorɛ sɛ United Arab Emirates (UAE) bɔɔ no kɔkɔ ansa na Hamas reto ahyɛ Israel so October 7, 2023.
Haaretz bɔɔ amanneɛ sɛ UAE Ɔmampanyin Mohammed bin Zayed ne Netanyahu kasaeɛ wɔ telefon so nna 10 ansa na ntua no reba, na ɔkaa ntua kɛseɛ bi a Hamas reyɛ ho nhyehyɛeɛ ho asɛm kyerɛɛ no. UAE kaa sɛ sɛ ɛho behia a, wɔde ahintasɛm a ɛfa ɔman ahobanbɔ ho kɔma wɔn a ɛsɛ sɛ wɔnya. Nanso, wɔansi Haaretz asɛm no so dua.
Saa asɛm yi aba berɛ a aka ɔbosome baako ma Israelfoɔ akɔto aba. October 7 ntua no kumm nnipa bɛyɛ 1,200 wɔ Israel, na wɔfaa nnipa 251 de wɔn kɔɔ Gaza sɛ nnommum.
Nea enti a ɛho hia
October 7 awerɛhoɔ no da so wɔ nkɛntɛnsoɔ wɔ abatoɔ ho ɔsatu no so. Saa asɛm yi de asɛmmisa foforɔ a emu yɛ den aba. Ɛnyɛ deɛ ɛkɔɔ bɔne nko ara na wɔrebisa ho asɛm bio. Wɔrebisa nso sɛ ɔman bi a ɛne Israel yɛ adwuma wɔ mpɔtam hɔ de kɔkɔbɔ bi kɔmaa ɔman no amanyɔni a ɔwɔ dibea a ɛkorɔn sene obiara anaa, ne sɛ ɛbaa saa a, deɛ wɔde yɛeɛ.
Ɛho hia sɛ wɔma nsonsonoeɛ yi da hɔ. Sɛ obi ka sɛ ɔhaw bi betumi aba mpɔtam hɔ a, ɛsono ɛno. Sɛ ɔde kɔkɔbɔ pɔtee bi a ɛma wɔtumi tu anammɔn bi ma a, ɛno nso yɛ asɛm foforɔ. Netanyahu aka pefee sɛ asɛm no nyɛ nokorɛ, na UAE nso anka biribiara a ɛboro ne nsɛm kakra a ɛde too dwa no so. Enti asɛmmisa titire no da so nnyaa mmuaeɛ.
Nanso asɛm no ama Netanyahu atiafoɔ anya biribi pɔtee a wɔbɛgyina so ahyɛ aban no sɛ ɛmma wɔnyɛ nhwehwɛmu a ɛyɛ aban deɛ. Afei nso, ɛma ɔmanfoɔ ani bɛdi ahintasɛm a Israel ne aman a ɛne no yɛ adwuma wɔ mpɔtam hɔ bɛsesa no akyi kɛseɛ, na ɛno betumi ama saa nkitahodie no ayɛ den.
Sɛ yɛgyina deɛ yɛnim so susu deɛ ɛbɛtumi asi a, yɛhwɛ kwan sɛ nkɛntɛnsoɔ a ɛbɛdi kan aba no bɛfa amanyɔsɛm ho, na ɛrenyɛ adanseɛ foforɔ a ɛsi asɛm no so dua. Sɛ ɛduru abatoɔ no na nkyerɛkyerɛmu biara a wɔde ato dwa nkyerɛɛ deɛ na ɛwɔ kɔkɔbɔ no mu, onipa a ɔnyaeɛ ne deɛ wɔde yɛeɛ a, akyinnyegyeɛ no betumi ama wɔde ɔsatu ho sika, berɛ ne ahoɔden pii akɔ nsiesie a wɔyɛ de gye ntua ne wɔn a ɛsɛ sɛ wɔbu wɔn akontaa ho nsɛm so. Sɛ adanseɛ foforɔ si asɛm no so dua a, nhyɛsoɔ no betumi atra kasa a wɔma so akɔ nhwehwɛmu a ɛyɛ aban deɛ mu, ama wɔahwɛ sɛnea wɔgye amannɔne kɔkɔbɔ, hwehwɛ mu na wɔde kɔma mpanimfoɔ a ɛsɛ sɛ wɔyɛ ho biribi.
Abakɔsɛm mu asɛm a ɛte sɛ yei
The Guardian amanneɛbɔ kaa kɔkɔbɔ bi a wɔkaa sɛ ɛkɔduruu Israel ansa na October 1973 Yom Kippur Ko no reba ho asɛm. Sɛnea amanneɛbɔ no kyerɛ no, wɔnam ɔkwan bi a ɛne Egypt wɔ abusuabɔ so na ɛde kɔkɔbɔ no maeɛ.
Asɛm a ɛma nsɛm mmienu no sɛ yɛn ho no ne asɛmmisa a emu yɛ den a ɔman ahyehyɛdeɛ ahorow no hyia. Sɛ wɔnya kɔkɔbɔ sɛ ntua kɛseɛ bi reba a, hwan na ɔsi gyinaeɛ sɛ ɛyɛ asɛm a wɔbɛtumi agye adi ara ma wɔasesa wɔn ahosiesie?
Nanso nsonsonoeɛ a ɛda nsɛm mmienu no ntam no ho hia pa ara. Nea ɛsii 1973 no fa Egypt ne Syria aban asraafoɔ ne abusuabɔ bi a ɛda wɔn a wɔgye ahintasɛm ne wɔn a wɔma wɔn no ntam a akyinnyegyeɛ wɔ ho no ho. Seesei deɛ, asɛm no fa kɔkɔbɔ bi a wɔka sɛ UAE de maeɛ wɔ Hamas ho, a Netanyahu ka sɛ ɛmmɛduruu no da no ho. Wɔkaa sɛ tete kɔkɔbɔ no baa nna kakra ansa na ntua no reba; seesei asɛm no deɛ, ɛfa telefon so nkɔmmɔ bi a wɔka sɛ wɔbɔeɛ nna 10 ansa na ntua no reba ho.
Egypt ne Syria asraafoɔ too hyɛɛ Israel so October 6, 1973, na ɔko no sesaa Israel amanyɔsɛm. Akyire yi, Golda Meir ne n’aban mu asoafoɔ gyaee wɔn nnwuma.
Saa abakɔsɛm no kyerɛ sɛ ade titire a ɛsɛ sɛ yɛhwɛ seesei ne sɛ asɛm yi bɛka ɔsatu mu akasakasa nko ara, anaa wɔbɛhwehwɛ mu wɔ ɔkwan a wɔakyerɛ emu nsɛnhia pɔtee so de ahunu sɛ ɔman ahyehyɛdeɛ no dii wɔn asɛdeɛ anaa.
Nkɛntɛnsoɔ a ɛbɛtumi aba
Asɛm yi betumi ahyɛ Netanyahu ne Likud so wɔ adapɛn a aka ansa na wɔato aba no mu. Wɔn a wɔne wɔn resi akan no betumi de kɔkɔbɔ pɔtee a wɔka sɛ wɔde maeɛ yi abata nsɛmmisa a ɛfa ahosiesie a wɔyɛeɛ ansa na October 7 ntua no reba ho. Netanyahu adwumayɛbea no ka sɛ asɛm no nyɛ nokorɛ no ma tumi a anka asɛm no bɛnya ntɛm ara no so te. Nanso wɔda so ara tumi gyina so bisa sɛ wɔn a ɛsɛ sɛ wɔbu akontaa no nyɛ saa.
Asɛm no ma amanyɔkuo a ɛne aban no nni adwene no nya nnyinasoɔ a emu da hɔ paa de hwehwɛ sɛ wɔyɛ aban nhwehwɛmu. Sɛ asɛm no kɔ so gye adwene a, wɔbetumi de ahosiesie ho asɛm ayɛ wɔn ɔsatu mu asɛm titire kɛseɛ, na ama Likud de ahoɔden pii akyerɛkyerɛ deɛ ɛyɛɛ no mu de ayi ne ho ano.
Mmusua a October 7 ntua no kaa wɔn no betumi ahunu sɛ nhyɛsoɔ a ɛwɔ hɔ sɛ wɔmma wɔn mmuaeɛ no ayɛ foforɔ bio. Sɛ nsɛm a wɔbɛtumi agye adi ba a ɛkyerɛ ɔkwan a kɔkɔbɔ bi faa so wɔ aban ahyehyɛdeɛ mu a, nhyɛsoɔ no betumi atrɛ akɔ akyiri asene amanyɔkuo ntam akasakasa.
Wɔ abosome nsia kɔsi 12 a ɛreba no mu, ebia ɛbɛhia ahwɛyie kɛseɛ wɔ akwan a UAE ne Israel nam so sesa ahintasɛm no ho. Sɛ ɔmanfoɔ akyinnyegyeɛ ma wɔde ahobanbɔ ho nkɔmmɔ a wɔbɔ no kokoam di ɔman no mu amanyɔsɛm a, ebia aban mpanimfoɔ bɛhia sɛ wɔhwɛ yie kɛseɛ wɔ sɛnea wɔka saa nkitahodie no ho asɛm ne sɛnea wɔhwɛ so no mu.
Nea ɛbɛtumi asi
Nea ɛbɛtumi asi paa: Sɛ ansa na abatoɔ no bɛba no, adanseɛ foforɔ biara a wɔde ato dwa nsi deɛ na ɛwɔ kɔkɔbɔ no mu, onipa a ɔnyaeɛ ne deɛ wɔde yɛeɛ so dua a, asɛm no bɛkɔ so ayɛ ɔsatu mu asɛm a wɔgye ho akyinnyeɛ wɔ adapɛn a ɛreba no mu. Amanyɔkuo a ɛne aban no nni adwene no bɛkɔ so de ahyɛ aban no sɛ ɛmma wɔnyɛ nhwehwɛmu, na Netanyahu adwumayɛbea nso akɔ so aka sɛ asɛm no nyɛ nokorɛ. Nea ɛbɛsesa wɔ abatoɔ no mu ne sɛ wɔbɛtwe adwene asi wɔn a ɛsɛ sɛ wɔbu akontaa no so kɛseɛ; ɛrenkyerɛ sɛ wɔanya nokwasɛm a ɛsi nsakraeɛ bi wɔ deɛ wɔnim fa October 7 ho no so dua. Sɛ atiafoɔ no kɔ so hwehwɛ nhwehwɛmu, Netanyahu adwumayɛbea no kɔ so pow asɛm no, na ɔmanfoɔ nnya mmuaeɛ a ɛma asɛm no da hɔ a, ɛbɛhyɛ saa kwan yi mu den.
Sɛ nneɛma kɔ yie: Sɛ nkrataa anaa adanseɛ a wɔtumi kyerɛ baabi a ɛfiri ma kɔkɔbɔ pɔtee ne mpɔtam hɔ asiane ho dadwene a wɔaka ho asɛm kɛkɛ no ntam nsonsonoeɛ da hɔ, na ɛkyerɛ sɛnea asɛm no faa Israel ahyehyɛdeɛ mu a, nhyɛsoɔ betumi aba ma wɔayɛ nhwehwɛmu a ɛfa sɛnea wɔhwɛ sɛ kɔkɔbɔ yɛ nokorɛ no nkutoo ho wɔ abosome nsia kɔsi 12 mu. Ɛno betumi ama amanyɔkuo ntam akyinnyegyeɛ adane mmara a emu da hɔ wɔ sɛnea wɔde amannɔne ahintasɛm kɔma mpanimfoɔ a ɛsɛ sɛ wɔyɛ ho biribi no ho. Sɛ UAE ne Israel mpanimfoɔ de nsɛm a ɛne wɔn ho hyia to dwa, anaa wɔhyɛ nhwehwɛmu ase a wɔakyerɛ deɛ ɛsɛ sɛ ɛhwehwɛ mu pɔtee a, ɛbɛboa ama yei aba mu.
Sɛ nneɛma sɛe: Sɛ adanseɛ foforɔ kyerɛ sɛ kɔkɔbɔ a emu da hɔ ara ma wɔtumi yɛ ho biribi kɔduruu wɔn a ɛsɛ sɛ wɔsi ho gyinaeɛ, nanso wɔanyɛ ho hwee a, gyidie a ɔmanfoɔ nni wɔ sɛnea aban no dii October 7 ho dwuma no betumi ayɛ kɛseɛ wɔ abosome nsia kɔsi 12 a ɛreba no mu. Wɔn a wɔhwehwɛ sɛ wɔte ɔman nhwehwɛmu boayikuo no betumi adɔɔso, na ama sɛnea wɔhwɛ ahintasɛm adwuma so no abɛyɛ ade titire a wɔbɛgyina so ahwɛ sɛ ɔman ahyehyɛdeɛ no fata ɔmanfoɔ ahotosoɔ anaa. Ade titire a ɛbɛma yei asi ne adanseɛ a ɛsi berɛ a kɔkɔbɔ no baeɛ, sɛnea emu daa hɔ ne gyinaeɛ a wɔsisii no so dua.
Nea ɛsɛ sɛ yɛhwɛ afei
- UAE anaa Israel nkyerɛkyerɛmu bi a wɔtumi kyerɛ nea ɔde maeɛ, a ɛka sɛ wɔde kɔkɔbɔ bi maeɛ anaa, berɛ a wɔde maeɛ, onipa a wɔde maa no ne nsɛm pɔtee a na ɛwɔ mu.
- Sɛ Israel ahyehyɛdeɛ bi bɛbɔ nhwehwɛmu ho dawuro anaa ɛbɛkyerɛ deɛ nhwehwɛmu bi bɛhwehwɛ mu a sɛnea wɔdi kɔkɔbɔ a ɛbaeɛ ansa na October 7 reba ho dwuma ka ho.
- Sɛ wɔn a wɔregyina ma abatoɔ no mu atitire bɛkɔ so de asɛm no abata ahosiesie, akontaabuo ne nhwehwɛmu a wɔhwehwɛ ho.
Comments
No comments yet.