Babundi ya Yemen mpe ya Irak oyo Iran esungaka basangani mpo na kokanela etuka ya Golfe

Nini ebongwani

Bakonzi ya etuka bayebisaki AP ete batomboki Houthi ya Yemen basalisaki bituluku ya babundi ya Irak oyo Iran esungaka kobongisa mpe kosala bobundisi na bisika ya petrole ya Arabie saoudite. Bobundisi yango esalemaki na sanza ya nsambo. Basalelaki badrone ebele elongo na boumeli ya mikolo mibale, engebene sango ya AP News.

Na nsima, Arabie saoudite mpe Etats-Unis babwakaki babombe na bituluku ya babundi ya Irak. Forces de mobilisation populaire ewanganaki ete ezalaki na kati ya bobundisi yango. Ba Houthi bapesaki AP eyano te.

Sango yango elobi mpe ete ba Houthi basakolaki ete bakokanga nzela ya masuwa ya Arabie saoudite na Mbu Motane. Engebene ACLED, banda na suka ya sanza ya nsambo, basali bobundisi koleka zomi na mibale na bisika ya petrole mpe na masuwa oyo ememaka petrole ya Arabie saoudite.

Bakonzi ya Arabie saoudite balobaki ete bobundisi ya mokolo ya mibale ya poso ezokisaki bato koleka 70.

Mpo na nini likambo oyo ezali na ntina

Likambo yango ezali kokoma mpe mokakatano ya kotinda petrole mpe kokomisa yango na ntango oyo esengeli. Yango ebakisi mokakatano mosusu na oyo ya bokengi na etuka.

Ata petrole ezali kaka na nse ya mabele, ekoki kokoma mpasi kobongisa ntango ya kotinda yango, kozwa asiranse, kotia yango na masuwa to komema yango.

Soki bituluku ya babundi ya Irak mpe ba Houthi babongisaki bobundisi elongo ndenge sango yango elobi, bakompanyi ya Arabie saoudite ekoki kosengela kobatela bisika mingi na mbala moko. Yango etali bisika ya mosala na mabele, masuwa ya petrole na mbu mpe banzela oyo ekangisaka yango.

Sikoyo, mokumba yango ezali libosoliboso likolo ya bakompanyi ya Arabie saoudite oyo esalaka na makambo ya nguya mpe bakompanyi oyo etambwisaka masuwa na Mbu Motane.

Balobi ete Arabie saoudite ezali mpe kotambwisa masuwa ya petrole na kokanga bilembo oyo epesaka esika masuwa ezali. Soki ezali bongo, bakompanyi oyo esalaka mombongo na yango ekoki kozanga makambo oyo esengeli koyeba mpo na kobongisa mibembo ya mikumba.

Soki bobundisi ebebisi bisika ya mosala to ezali kokata mosala mbala na mbala, basombi bakoki kozala na maponi moke ya badati ya koyamba petrole. Ekoki mpe kokoma mpasi koyeba soki petrole ekokoma na dati oyo balakanaki.

Kobongisa noki oyo ebebi, kosalela petrole ya ebombelo, kobimisa petrole na bisika mosusu mpe kosalela banzela mosusu oyo ezali polele ekoki kokitisa mokakatano yango.

Na makanisi na biso, oyo euti na makambo oyo eyebani kasi ezali naino ya solo te, na baposo oyo ezali koya bakobakisa mingimingi bokengi mpe bakoluka kozongisa mosala noki. Basombi bakotala soki mikumba ezali kaka kokoma na ntango oyo elakamaki.

Motuna ya ntina esuki kaka te na koyeba soki bobundisi mosusu ekosalema. Esengeli mpe koyeba soki bobundisi ekobongola mosala ya kotia petrole na masuwa mpe kokomisa yango na basombi. Soki yango eumeli, basombi bakoki koluka mikumba mosusu mpo na kozwa petrole na esika ya oyo bazelaki.

Likambo ya kala oyo ekokani na yango

Ndakisa ya kala oyo esalisi mingi mpo na kososola likambo oyo ezali bobundisi ya mokolo ya 14 ya sanza ya libwa ya 2019. Ebebisaki esika ya kobongisa petrole ya Abqaiq mpe esika ya kobimisa petrole ya Khurais, na Arabie saoudite.

Na lisolo ya AP, ba Houthi balobaki ete bango nde basalaki bobundisi yango. Kasi, botaleli mosusu elakisaki Iran lokola moto oyo asalaki yango.

Makambo yango mibale ekokani na likambo moko ya polele. Babundi oyo bazali na ngambo ya Iran basalelaki bobundisi ya likolo oyo ekatisaki bandelo mpo na kotya bisika ya nguya ya Arabie saoudite na likama. Ntembe ezalaki mpo na koyeba nani asalaki bobundisi yango mpe soki asalaki yango mpo na nani. Mbuma na yango esukaki kaka te na esika oyo ebundisamaki.

Kasi bokeseni ezali mpe na ntina. Sango ya sikoyo elobeli boyokani oyo balobi ete ezali kati na ba Houthi mpe babundi ya Irak, elongo na mikakatano ya mibembo na Mbu Motane. Na 2019, ezalaki na elembeteli te ete bituluku yango mibale ebongisaki mpe esalaki bobundisi elongo. Lisusu, bobundisi ya 2019 ezwaki bisika moke oyo ezalaki kobongisa eteni monene mpenza ya petrole.

Nsima ya bobundisi ya 2019, petrole oyo Arabie saoudite ezalaki kobimisa ekitaki na ndambo mpo na mwa ntango. Kasi EIA elobaki ete na suka ya sanza, ntalo ezongaki ndenge ezalaki liboso ya bobundisi. Kobimisa petrole ezongaki na boumeli ya baposo.

Yango elakisi makambo oyo ekoki kozala na ntina mingi sikoyo. Likoki ya kobongisa oyo ebebi, petrole ya ebombelo mpe kozongela kotia petrole na masuwa ekoki kopekisa mokakatano ete ekoma monene. Kasi soki bobundisi epanzani na bisika ya mosala mpe na mibembo ya masuwa, kozongisa makambo ndenge ezalaki ekoki kokoma mpasi koleka.

Ndenge mikakatano ekoki kopalangana

Mokakatano ebandaka na mosala yango moko. Bobundisi oyo ebebisi bisika ya mosala to epekisi masuwa ya petrole kotambola ekoki kosenga ete babongisa oyo ebebi. Ekoki mpe kosenga kobongola badati ya kotia petrole na masuwa, kolekisa masuwa na banzela mosusu mpe kosalela petrole ya ebombelo.

Na nsima, mokakatano ekoki kokomela basombi ya petrole. Soki likoki ya kobimisa petrole ekiti mpo na ntango molai, to kotia yango na masuwa ezali kokatana, ekoki kokoma mpasi koyeba ntango oyo petrole ekokoma. Basombi bakoki koluka mikumba mosusu mpo na kozwa petrole na esika ya oyo bazelaki.

Mokakatano yango ekoki kokita soki bakompanyi ya Arabie saoudite ezongisi noki kobimisa petrole. Kosalela petrole ya ebombelo to ya bisika mosusu ekoki mpe kosalisa. Esengeli mpe ete bisika mosusu ya kotia petrole na masuwa to banzela mosusu ya komema yango ezala kaka na makoki ya kosalelama.

Nani akoki koyoka mbuma na yango

• Bakompanyi ya nguya ya Arabie saoudite: ezali na likama sikoyo. Bobundisi oyo ezongaka mbala na mbala ekoki kosenga kobakisa bokengi, kobongisa oyo ebebi mpe kobongola ndenge ya kosala. Bonene ya mokakatano ekotalela kobeba oyo endimami mpe soki bobundisi ezali kokoba.

• Bakompanyi ya masuwa na Mbu Motane: makambo ekoki kokesana na mikolo oyo ezali koya. Likama ya kokanga banzela mpe bobundisi ya masuwa ya petrole ezali kobakisa likama na mibembo. Kokanga bilembo oyo epesaka esika masuwa ezali ekoki lisusu kokomisa mpasi koyeba ndenge mibembo ezali koleka mpe kopona banzela ya kosalela.

• Basombi ya petrole ya Arabie saoudite: bakoki kozwa mikakatano na boumeli ya baposo. Soki kobimisa petrole, kotia yango na masuwa to komema yango ezali kokatana ntango molai, maponi ya badati ya koyamba yango ekoki kokita. Kozongisa mosala noki mpe kobongisa banzela mosusu ya kozwa petrole ekokitisa mokakatano yango.

• Bakonzi ya Irak: bokonzi na bango ekoki kolemba na boumeli ya baposo. Irak epesi bituluku ya babundi mitindo ete bitika bibundeli liboso sanza esila. Kasi boyokani na babundi ya ngambo mosusu ya ndelo, ndenge balobi, mpe koboya ya bituluku yango ekoki kokomisa mpasi kotosa mitindo yango.

Makambo oyo ekoki kosalema

Oyo emonani ete ekoki kosalema mingi koleka: Soki kobeba ezali moke to ekoki kobongisama, bakompanyi ya Arabie saoudite ekobakisa bokengi mpe ekozongisa makoki ya mosala oyo ebebisamaki. Ekokoba kotinda petrole na mikili mosusu na kosalela petrole ya ebombelo, bisika mosusu ya kobimisa petrole to kozongela kotia yango na masuwa.

Na boumeli ya baposo, mikakatano yango ekosenga mbongo mingi mpe ekobongola mosala na ndenge ya monene. Kasi petrole oyo ezali mpo na kotekama ekozala moke te mpo na ntango molai. Makoki ya likambo oyo kosalema ekobakisama soki kobimisa petrole etelemi ntango molai te mpe soki kotia petrole na masuwa ekobi to ezongeli.

Soki makambo ebongi koleka: Soki bobundisi mosusu ebebisi mingi te mpe ezali na bilembeteli ya kotyela motema ete mosala oyo ezongisami ezali kopesa nzela ya kokoba kotinda petrole na mikili mosusu, bisika oyo ebundisamaki mpe masuwa ya petrole ekoki kozongela mosala ya momesano na boumeli ya baposo kino basanza.

Basombi bakozala na bantina moke ya koluka mikumba mosusu na esika ya oyo bazelaki. Misala ya bokengi ekoki kopekisa mokakatano kopanzana liboso ebongola ndenge ya kokomisa petrole na basombi mpo na ntango molai. Kobongisa noki oyo ebebi, kokomisa petrole mbala na mbala ndenge elakamaki mpe kozanga bobundisi mosusu oyo endimami ekopesa likanisi oyo makasi.

Soki makambo ebebi koleka: Soki bobundisi mosusu ekitisi mingi makoki ya mosala to ezali kokata mibembo ya masuwa ya petrole mbala na mbala, bakompanyi ya Arabie saoudite oyo etindaka petrole na mikili mosusu ekoki kokutana na mikakatano ya mosala oyo eumeli. Basombi bakoki koluka mikumba mosusu na boumeli ya baposo kino basanza 12.

Soki masuwa ezali se koleka na banzela mosusu, kotia petrole na masuwa ezali kowumela mpe kokomisa yango ezali kokatana, likambo yango ekokoma mpe mokakatano ya mombongo, likolo ya oyo ya bokengi.

Makoki ya likambo oyo kosalema ekobakisama soki bilembeteli ya bobundisi oyo ba Houthi mpe babundi ya Irak basalaka elongo ekomi mingi. Ekobakisama mpe soki kozongisa mosala to kosalela petrole ya ebombelo ekoki te kofuta oyo ezangi.

Makambo ya kolanda sikoyo

• Na mikolo oyo ezali koya, botaleli ya bakonzi to bakompanyi ya nguya ya Arabie saoudite mpo na kobeba ya bisika ya mosala, kokita ya petrole oyo ezali kobima, misala ya kobongisa mpe makoki ya mosala oyo ezongisami.

• Mbongwana na kotia petrole na masuwa mpe na mibembo ya Mbu Motane. Yango etali mingimingi kokoba koleka na banzela mosusu, kowumela ya mibembo mpe kobakisama ya mibembo oyo masuwa ekangi bilembo oyo epesaka esika ezali.

• Makambo oyo bakonzi ya etuka, ya Etats-Unis to ya Forces de mobilisation populaire bakoloba mpo na kondimisa to kowangana mosala ya kobongisa bobundisi oyo balobi ete ba Houthi mpe babundi ya Irak basalaki elongo.

• Soki bakonzi ya Irak bakosala ete bituluku ya babundi etosa mitindo ya kotika bibundeli liboso sanza esila, to soki bituluku yango ekokoba koboya.