← All stories

iTanzania Inxusa Amanyuvesi Ukuba Abeke Ikhwalithi Yemfundo Phambili Kunokwandisa Ukwamukelwa Kwabafundi

Uhulumeni waseTanzania unxuse amanyuvesi ukuba ahambisanise ukwamukelwa kwabafundi namandla awo okuletha imfundo esezingeni, kunokuba andise ukubhaliswa kwabafundi kulahleke amazinga ezemfundo.

Kungani lokhu kubalulekile

Izikhungo kungase kudingeke zihambisanise izinqumo zokwamukela abafundi namandla azo okufundisa nokubasekela, kususwe ukuncintisana esibalweni sababhalisile kubhekiswe ekukhombiseni ikhwalithi yemfundo.

Tech Trends Today publication

Okushintshile

Uhulumeni waseTanzania utshele amanyuvesi ukuba alinganise ukwamukelwa kwabafundi namandla awo okufundisa nokubasekela, kunokuba ajahe ukwandisa isibalo sabamukelwayo kuze kwehle amazinga, ngokombiko we-The Citizen Tanzania. Emhlanganweni wangomhla zi-5 kuSepthemba eDodoma, uNgqongqoshe Wezemfundo uSolwazi Adolf Mkenda, iTanzania Commission for Universities, amasekela oshansela nosihlalo bemikhandlu yamanyuvesi bavumelene ngokuthi isikhungo ngasinye kufanele sizibophezele ekugcineni ikhwalithi namazinga ahambisana nezilinganiso zamazwe omhlaba; amanyuvesi amabili abengekho, kanti umnyango uhlela ukuxhumana nawo ngaphambi komhlangano olandelayo.

Kungani Lokhu Kubalulekile

Lokhu kukhumbuza ukuthi ukwanda ngobukhulu akusho ukuthi kukhona amandla anele. Empeleni, amanyuvesi ayizinhlelo ezinemikhawulo: abafundisi, amagumbi okufundela, amalabhorethri, ukuqondiswa kwabafundi, ukwesekwa kwabafundi nokuhlola konke kunemingcele yako. Ukwengeza abasebenzisi ohlelweni ngaphandle kokwandisa izinsiza ezilusekelayo akudali inani elengeziwe. Kumane kudale ulayini wokulinda.

Kulabo abakha amaqembu noma abathenga amakhono obuchwepheshe, ushintsho olubalulekile lusemathubeni okuthi idigri ibe uphawu olucacisa kangcono. Uma amanyuvesi kufanele achaze futhi avikele ikhwalithi yalokho okwenzeka ngemva kokwamukelwa komfundi, umehluko phakathi kwezikhungo ungase ube nesisindo esikhulu ekuqasheni. Lokho kungavuza izikole ezitshala imali ekufundiseni nasekwesekeni, kuyilapho kwenza isu lokukhula eliqhutshwa yisibalo sabafundi lingakhangi kangako.

Ukubheka kwethu phambili (ukuqagela okunolwazi): umjikelezo olandelayo wokwamukelwa kwabafundi ungaguqula lo myalelo obanzi wekhwalithi ube yisithiyo sangempela ekusebenzeni. Uma kwenzeka kanjalo, abafake izicelo bangase bathole izindawo ezimbalwa ezikhungweni amandla azo okufundisa asefinyelele emkhawulweni, kanti abaqashi bangase ekugcineni babe nesizathu esiqinile sokubheka ngale kokuba khona kweziqu babuze ukuthi zimele ini.

Ukuhlolwa komthelela

Amanyuvesi abhekene nokukhetha okunemiphumela esheshayo. Ukwamukelwa kwabafundi okuncike emandleni esikhungo kungase kubambezele ukukhula kwesibalo sabafundi, kodwa izikhungo ezikwazi ukukhombisa ukufundisa nokweseka okuqinile zingaqhudelana kangcono ngekhwalithi ezinyangeni eziyisi-6 kuya kweziyi-12 ezilandelayo.

Abafundi bangathola imiphumela exubile. Uma ukwamukelwa kwabafundi kulinganiswa lapho izinsiza zilinganiselwe, kungase kube nzima ukungena emanyuvesi athile. Kodwa abafundi asebebhalisile bangathola ukufundiswa nokwesekwa okungacindezelekile kangako. Lolu hlelo luyabhuntsha uma izikhungo zinciphisa ukwamukelwa ngaphandle kokuthuthukisa izinsiza ezenze amandla azo aba yinkinga kwasekuqaleni.

Abaqashi basemaphethelweni alesi simo, kodwa nabo bayathinteka. Uma amazinga eqhathaniseka futhi ebonakala, ikhwalithi yabathweswe iziqu ingaba yinto ewusizo kakhulu ezinqumweni zokuqasha ngokuhamba kwesikhathi. Lokho kuncike ekutheni amanyuvesi ayiguqulele isivumelwano ekusebenzeni kwangempela kwezemfundo, hhayi nje ekubhaleni umusho ongcono encwajaneni yokukhangisa.

Izimo ezingaba khona

Okungenzeka kakhulu: Uma umnyango, i-TCU namanyuvesi beqhubeka nokusebenzisana okuvunyelwene ngakho, kuhlanganise namanyuvesi amabili abengekho, amanyuvesi aqala ukubuyekeza ukwamukelwa kwabafundi ngokusekelwe emandleni awo okufundisa nokubasekela phakathi nomjikelezo olandelayo wokwamukelwa kwabafundi. Umphumela ongaba khona ukuhlela ngokucophelela ukwamukelwa kwabafundi ezinyangeni eziyi-12 ezilandelayo, lapho ikhwalithi iba yisimangalo esinamandla kakhulu sokuncintisana. Lesi simo siyaqina uma izikhungo zikhuluma ngezinhlelo ezincike emandleni azo futhi zigcizelela ukufundisa noma ukwesekwa kwabafundi ezinqumweni zokwamukela; siyancipha uma ukubhalisa kwabafundi kukhula ngaphandle kokubonisa ukuxhumana okucacile namandla esikhungo.

Okuhle kakhulu: Lapho amanyuvesi ekwazi ukusekela ukubhaliswa kwawo ngamandla aqinile okufundisa nokufunda, angathola inzuzo kubafake izicelo nakubaqashi ezinyangeni eziyisi-6 kuya kweziyi-12 ezilandelayo nangale kwalokho. Ukuncintisana kungasuka, okungenani ngokwengxenye, ekutheni isikhungo singamukela abafundi abangaki kuye ekutheni abafundi bangazuza ini ngokwethembeka lapho. Lokhu kuyaqina uma amanyuvesi encintisana obala ngezilinganiso zekhwalithi futhi abaqashi behlukanisa izikhungo ngamazinga abathweswe iziqu; kuyancipha ngaphandle kokuba lezo zimangalo zekhwalithi zithinte ukukhetha kwangempela.

Okubi kakhulu: Uma izikhungo zisebenzisa lo myalelo ngendlela engalingani noma zingenazo izinsiza zokweseka abafundi ngesikhathi isidingo siqhubeka sikhula, amanye amanyuvesi anganciphisa ukwamukelwa ngaphandle kokuletha ukuthuthuka okuhambisanayo ekufundiseni nasekwesekeni. Lokho kunganciphisa amathuba okungena emjikelezweni olandelayo wokwamukelwa kwabafundi futhi kungadala izingxabano ngezinqumo zokwamukelwa. Ubungozi buyancipha uma izikhungo zingagcina amathuba okufinyelela ngesikhathi zibonisa amandla anele futhi zihlanganisa ukuthuthukiswa kwekhwalithi nokuhlela ukwamukelwa kwabafundi.

Okufanele kubhekwe ngokulandelayo

  • Ukuthi umnyango uyaxhumana yini namanyuvesi amabili aphuthelwe umhlangano wangomhla zi-5 kuSepthemba ngaphambi komhlangano olandelayo ohlanganyelwe.
  • Ukuthi amanyuvesi noma i-TCU iyazibeka yini izindlela eziqondile zokuthi ukwamukelwa kwabafundi kuzoxhunyaniswa kanjani namandla okufundisa nokweseka abafundi emjikelezweni olandelayo wokwamukelwa.
  • Ukuthi amanyuvesi nabaqashi baqala yini ukusebenzisa obala ikhwalithi yemfundo noma amazinga abathweswe iziqu ukuhlukanisa izikhungo, kunokuba baphathe umthamo wokubhalisa njengendlela enkulu yokuncintisana.
Sources (1)
  1. The Citizen TanzaniaTanzania urges universities to put education quality before enrolment

Comments

No comments yet.