← All stories

IBhodi le-IAEA Liqeda Uphenyo Ngemisebenzi Yenuzi Eyimfihlo YaseSyria

IBhodi Lababusi be-IAEA livumelane ngazwi linye ukwamukela isinqumo esiqeda izinhlinzeko zesinqumo salo sango-2011 mayelana nokungathobeli kweSyria, liphetha uphenyo lwalo ngemisebenzi yenuzi eyimfihlo yangaphambili.

Kungani lokhu kubalulekile

Ukuqedwa kophenyo lwango-2011 kususa leyo nqubo ethile engaxazululiwe ye-IAEA yokungathobeli, kuyilapho izibopho eziqhubekayo zokuqapha nokubika zigcina ukusebenzisana kwenuzi kungaphansi kokubhekwa yinhlangano.

Trends Today publication

Okushintshile

Ngokwemibiko ye-AP News, iBhodi Lababusi be-IAEA elinamalungu angu-35 livumelane ngazwi linye ukuqeda izinhlinzeko zesinqumo salo sango-2011 mayelana nokungathobeli kweSyria, ngaleyo ndlela livala uphenyo lwalo oseluthathe cishe amashumi amabili eminyaka ngemisebenzi yenuzi eyimfihlo yenkathi ka-Assad. Iziphathimandla ezintsha zaseSyria zazivumele abahloli ukuba bangene ngemva kokususwa kukaBashar Assad esikhundleni ngoDisemba 2024; i-IAEA isibeke amathani angu-73 ensimbi ye-uranium yemvelo, okuhlanganisa amathani angu-55 asezindukwini zikaphethiloli, ngaphansi kokuqapha.

Lokhu kuvala icala elithile, hhayi izibopho zeSyria mayelana nenuzi. IDamascus isaboshwe yiSivumelwano Sokungasabalalisi Kwezikhali Zenuzi kanye nezibopho zayo zokuqapha, kuyilapho uRafael Grossi kumele aqhubeke ebikela ibhodi ngomsebenzi oqhubekayo, okuhlanganisa nokumbiwa endaweni yereactor yaseDeir el-Zour eyacekelwa phansi.

Kungani lokhu kubalulekile

Lokhu kuwukuvalwa kwenqubo emthunzini osunesikhathi eside ukhona, hhayi ukuqinisekiswa kokuthi konke kulungile. ISyria ithola inzuzo ebonakalayo yokungabe isathwele inqubo engaxazululiwe yokungathobeli yango-2011, kodwa manje kumele ikhombise into enzima kakhulu: ukuthi abahloli bangaqhubeka nomsebenzi wabo, izinto zihlale zibaliwe, nezindawo zangaphambili zihlale zifinyeleleka.

Lowo mehluko ubalulekile noma nini lapho iSyria ifuna ukusebenzisana kwezobuchwepheshe okujulile namanye amazwe. Ukusebenzisana okuqhubekayo kungenza izinqumo eziphathelene neziphathimandla zaseSyria zingasafiphali kangako ngemibuzo yenuzi engaphenduliwe. Ukuvinjelwa kokungena noma ukukhathazeka okusha ngezibopho zokuqapha kungaguqula ngokushesha isinqumo saleli sonto sibe yinzuzo encane yezobudlelwano bamazwe.

Umbono wethu (ukuqagela okunolwazi): umphumela okungenzeka kakhulu esikhathini esiseduze yisigaba esithule kodwa esinemiphumela emikhulu, lapho ukufinyelela kwabahloli emsebenzini wabo kubaluleke kakhulu kunegama elisemthethweni leli cala elivaliwe.

Indlela imiphumela engasabalala ngayo

Isinqumo sebhodi sisusa inqubo eyodwa yefa lokuthobela. Iziphathimandla zaseSyria zisadinga ukuvumela ukuhlolwa, zisekele ukumbiwa eDeir el-Zour futhi zigcine ukuqapha kwe-IAEA kwe-uranium etholakele.

Uma lezi zinyathelo ziqhubeka, amazwe angaphandle acabangela ukusebenzisana kwezobuchwepheshe neSyria angase abhekane nokungaqiniseki okuncane ngezindawo zangaphambili zenuzi nangokulawulwa kwezinto ezibonakalayo ezinyangeni ezingu-6–12 ezizayo. Uma ukufinyelela kuncipha, ukumbiwa kumile noma kuvela ukukhathazeka okusha, lokho kungaqiniseki kungabuya ngokushesha okufanayo.

Ukuhlolwa komthelela

  • Iziphathimandla ezintsha zaseSyria: kuxubile, ngokushesha: Zithola ukuvalwa ngokusemthethweni kophenyo lwango-2011, kodwa zisalokhu zibhekene nomthwalo wokusebenzisana okuqhubekayo nokuqinisekiswa.
  • Abahloli be-IAEA nebhodi: kuxubile, emasontweni azayo: Umsebenzi usuka ekuphenyeni icala elinqanyuliwe uye ekuqinisekiseni imisebenzi eqhubekayo, ekuqapheni i-uranium etholakele nasekwamukeleni izibuyekezo ezivela kuGrossi.
  • Amazwe acabangela ukusebenzisana neSyria: athintekayo, ezinyangeni ezingu-6–12: Amandla awo okusebenzisana anganwebeka uma ukuqinisekiswa kuhlala kuthembekile; angancipha uma ukuhlolwa okuqhubekayo kuthola ukukhathazeka okusha noma kungakwazi ukukuxazulula.

Izimo ezingase zenzeke

Okungenzeka kakhulu

Uma iSyria igcina ukufinyelela kwabahloli futhi izinyathelo zokuqapha zihlala zikhona, umsebenzi wokumba nowokuqinisekisa uyaqhubeka ezinyangeni ezingu-6–12 ezizayo ngaphandle kokuvulwa kabusha kwenqubo evaliwe yango-2011. Lesi yisisekelo ngoba iziphathimandla ezintsha sezinikeze ukufinyelela futhi ibhodi libize ngokusobala ukuba kuqhubeke izibuyekezo. Ukufinyelela okuqhubekayo, inqubekela-phambili yokumba nokuqapha okuqhubekayo kungakusekela; ukuvinjelwa kokufinyelela noma ukukhathazeka okusha okungaxazululiwe ngezibopho zokuqapha kungakwenza kube buthaka.

Isimo esihle

Uma ukumbiwa nokuhlolwa kuqhubeka ngokufinyelela okwanele futhi kungaveli okunye ukukhathazeka ngezinto ezingamenyezelwanga, i-IAEA inganciphisa ukungaqiniseki mayelana nohlelo lwangaphambili. Lokho kunganikeza amazwe angaphandle isisekelo esiqinile sokusebenzisana kwezobuchwepheshe neDamascus, kususe izinqumo ekuxwayeni ziye ekusebenzisaneni okusebenzayo. Inqubekela-phambili ebonakalayo yokumba nokufinyelela okuqhubekayo ezindaweni zangaphambili zenuzi kungaqinisa le ndlela.

Isimo esibi

Uma iSyria ikhawulela ukusebenzisana, ukumbiwa kuyama noma i-IAEA ithola ukukhathazeka okungenakuxazululwa ngamalungiselelo akhona, amazwe angaphandle angaphinda abhekane nokungaqiniseki okukhulu ngemisebenzi yangaphambili nangokulawulwa kwezinto ezibonakalayo. Umphumela osheshayo kungaba yisimo esinemingcele eminingi sokusebenzisana kwezobuchwepheshe, kulandelwe ingcindezi evuselelwe eDamascus yokubuyisela ukuqinisekiswa okuthembekile. Imingcele ekufinyeleleni, ukumbiwa okumisiwe noma ukulahleka kwesiqiniseko sokuqapha kungakhombisa lolo shintsho.

Okufanele kubhekwe ngokulandelayo

  • Isibuyekezo esilandelayo sikaGrossi ebhodini le-IAEA: Ukufinyelela okuqhubekayo, inqubekela-phambili yokumba noma ukuqapha okuqhubekayo kwe-uranium kungasekela isisekelo; ukusebenzisana okuvinjiwe noma ukukhathazeka okusha ngezibopho zokuqapha kungasiphazamisa.
  • Ukumbiwa eDeir el-Zour: Umsebenzi oqhubeka ngokusebenzisana ne-IAEA ungakhombisa ukuthi isinqumo sikhiqiza ukuqinisekiswa, hhayi amaphepha kuphela.
  • I-uranium engaphansi kokuqapha: Isivivinyo esisemqoka sokusebenza ukuthi amathani angu-73, okuhlanganisa amathani angu-55 asezindukwini zikaphethiloli, ahlala ngaphansi kokuqapha kwe-IAEA.
Sources (1)
  1. AP NewsUN nuclear watchdog board wraps up probe into Syria’s past secret nuclear activities

Comments

No comments yet.