Okubala ebitabo kulaze nti DCFS mu Illinois ekyalemeddwa okugoberera Etteeka lya Ta’Naja

Ebyakyuse

Lipoota ey’empapula 109 eya Christopher Meister, Omubalirizi w’Ebitabo Omukulu owa Illinois, eraze nti ekitongole ekivunaanyizibwa ku buweereza bw’abaana n’amaka, ekya DCFS, kyaliiko bye kyatereeza. Naye mu kiseera ekyakeberwa ekya 2023-24, kyali tekinnatuukiriza bisaanyizo byonna eby’Etteeka lya Ta’Naja.

Etteeka lino lyatandika okukola mu Jjanwali 2020. Lyayisibwa oluvannyuma lw’okufa kwa Ta’Naja Barnes mu 2019, ng’alina emyaka 2. Maama we n’omwagalwa wa maama we oluvannyuma bakkiriza emisango egyali gyekuusa ku kufa kwe. AP News

Ababalirizi baalonda fayiro 50 ez’abaana ne bazikebera. Baasanga ebiwandiiko ebiraga nti enkalala ez’okukebera obukuumi bw’amaka ezaali ziteekeddwa okujjuzibwa zaali zijjuziddwa ku bitundu 18% byokka.

Etteeka liragira amaka okukeberwa mu ssaawa 24 ezisembayo ng’omwana tannaddayo. Liragira n’okuddamu okugakebera mu nnaku ttaano ng’azzeeyo, n’oluvannyuma buli mwezi okutuusa fayiro ye lw’eggalwawo.

Mu fayiro ze baakebera ez’abaana abazziddwa eri bazadde baabwe, ababalirizi tebaasanga bujulizi bwa buweereza obuteekwa okubagoberera okumala emyezi mukaaga ku bitundu 13%. Kino kyali kirungi okusinga ku bitundu 58% ebyasangibwa mu kubala ebitabo okwasooka. AP News

Lipoota yaddamu okuwa amagezi ku nkalala ez’okukebera obukuumi bw’amaka n’obuweereza obugoberera abaana abazziddwa eri bazadde baabwe. Era yaddamu amagezi ku by’obujjanjabi, okugema, ebiwandiiko by’enteekateeka z’obuweereza n’abakozi.

DCFS yagamba nti yali etuukirizza mu bujjuvu amagezi asatu ku gaasooka okuweebwa. Endala bbiri yali ezituukirizzaako kitundu. AP News

Lwaki kino kikulu

Enkalala eziragirwa etteeka ziyamba okukebera ebiyinza okuleeta obuvune mu maka, obulabe obuva mu mbeera y’ekifo n’ebintu ebisookerwako mu bulamu. Okukebera kuno kubaawo ng’abaana tebannazzibwa eri bazadde baabwe n’oluvannyuma lw’okuzzibwayo.

Ebiwandiiko ebitono ebiraga nti enkalala zajjuzibwa tebikakasa nti buli kukebera okutaliiko kiwandiiko tekwakolebwa. Naye byalemesa ababalirizi okukakasa nti eby’okwerinda ebiragirwa etteeka byakolebwa buli lwe byali byetaagisa.

Lipoota era yalaga nti ebiwandiiko byali bibula ku bitundu 16% eby’okukebera omubiri okwali kwetaagisa. Byali bibula ne ku bitundu 29% eby’okukebera okulaba, 63% eby’okukebera okuwulira ne 51% eby’okukebera n’okuyonja amannyo.

Mu misango gy’abaana abaali bazuuliddwamu obwetaavu bw’obujjanjabi bw’obulamu bw’omutwe, obuweereza bwalwawo ku bitundu 10%.

Mu mirimu gy’okukuuma abaana, okuyamba amaka abaana mwe basigala ne bazadde baabwe, n’okutegekera abaana obulabirizi obw’enkalakkalira, ebifo by’abakozi 13% byali bikalu. Kino kiyinza okukendeeza ku busobozi bw’abakozi okugoberera ensonga z’abaana ne ku bw’abakulira emirimu gyabwe okugyekenneenya. AP News

Ebiyinza okuva mu kino

Okukebera obukuumi okutannamalirizibwa kuyinza okuleka obujulizi obutamala okulaga nti obulabe bwakeberwa buli lwe kyali kyetaagisa, ng’abaana tebannaddayo waka n’oluvannyuma lw’okuddayo.

Singa obutakebera buleeta n’obulabe obutazuulibwa, amaka abaana gye bazziddwa gayinza okwetaaga okwongera okuyambibwa oba okuweebwa obuweereza mu wiiki eziddirira.

Kino kiyinza okuziyizibwa singa DCFS emaliriza okukebera okwayitako ebiseera byakwo. Era kiyinza okuziyizibwa singa obulabe buzuulibwa abakozi bwe baba bagoberera ensonga z’abaana mu ngeri endala. Ate ebiwandiiko ebibula biyinza okuba nga biva ku butawandiika ebyakolebwa, so si ku butakebera.

Kkooti zikkiriza enteekateeka z’obuweereza obugoberera abaana nga bazziddwa eri bazadde baabwe. Enteekateeka zino zigenderera okulaba ng’obuweereza bubaawo abaana we baddira.

Bwe watabaawo biwandiiko ebiraga obuweereza buno okumala emyezi mukaaga, kizibu okukakasa nti enteekateeka ezaayisibwa kkooti zateekebwa mu nkola.

Engeri abantu gye bakosebwamu

• Ku baana abaddayo eri bazadde baabwe, kiba kizibu okukakasa nti obukuumi bwabwe bwaddamu okukeberwa mu kiseera ekyo.
• Ku baana abali mu bulabirizi bwa DCFS, waliwo ebitakakasibwa ku buweereza bw’ebyobulamu obwa bulijjo bwe balina okufuna. Abamu era balwawo okufuna obujjanjabi bw’obulamu bw’omutwe.
• Ebiwandiiko by’obuweereza obugoberera amaka abaana gye bazziddwa byeyongedde okutereera. Naye ku maka agamu, tekinnasoboka kukakasa nti obuweereza buno bwagenderera okumala emyezi mukaaga.
• Ebifo by’abakozi 13% ebikalu biyinza okukendeeza ku busobozi bw’abakozi ba DCFS abagoberera ensonga z’abaana n’abakulira emirimu gyabwe.

Ebiyinza okubaawo

Ekisinga okusuubirwa: Mu kuteebereza kwaffe okwesigamye ku biriwo, mu myezi 6-12 egijja DCFS eyinza okussa essira ku kujjuza enkalala z’okukebera, ebiwandiiko by’obuweereza obugoberera abaana n’okulondoola eby’abakozi. Kino kisinga okusuubirwa singa ebyo by’egamba nti etadde mu nkola bivaamu enkola efuga emirimu gy’abakozi abagoberera ensonga z’abaana, n’okugyekenneenya okukolebwa abakulu baabwe.

Ebiwandiiko biyinza okulaga okugoberera etteeka okusingawo nga n’ebizibu byonna eby’okufuna obujjanjabi tebinnaggwaawo. Enkalala ezijjuzibwa bwe zeeyongera, ebiwandiiko ebibula ne bikendeera, n’ebifo by’abakozi ebikalu ne bikendeera, bino byandiwagidde ekisuubirwa kino.

Singa ebintu birongoova: Singa DCFS ejjuza ebifo by’abakozi abakola obutereevu n’amaka n’eby’abakulira emirimu gyabwe, obuweereza obugoberera amaka abaana gye bazziddwa buyinza okubeerako ebiwandiiko ebisinga okujjuvu buli lwe buweebwa. Kino era kyetaagisa okukebera okukolebwa ng’abaana tebannaddayo, nga baakaddayo ne buli mwezi kube nga kusobola okwekenneenyezebwa bulijjo.

Okukebera obukuumi n’okwekenneenya obujjanjabi obwa bulijjo nabyo byandibadde n’ebiwandiiko ebyesigika okusingawo. Kkooti zandibadde n’obujulizi obunywevu okusingawo nti enteekateeka z’okuzza abaana eri bazadde baabwe ziteekebwa mu nkola.

Singa ebintu byongera okuba ebizibu: Singa ebifo by’abakozi bisigala bikalu, era amagezi omukaaga ne gatavaamu nkyukakyuka mu nkola y’emirimu ezisobola okukakibwa okugobererwa, abakozi bayinza okusigala nga tebalina busobozi bumala. Bayinza okulemwa okukebera okuragirwa etteeka, okuwandiika obuweereza obugoberera abaana n’okulondoola obujjanjabi bwabwe.

Ku baana abaddayo waka n’abo abali mu bulabirizi bwa DCFS, okukakasa nti eby’okwerinda byabwe byakolebwa kwandisigadde nga tekukolebwa kyenkanyi. Kkooti nazo ziyinza okusigala n’obujulizi obutesigika kimala nti enteekateeka ezakkirizibwa ez’obuweereza obugoberera abaana zaatuukirizibwa.

Eby’okugoberera

• Oba mu kubala ebitabo okuddako, enkalala ezirina obujulizi nti zajjuzibwa zinaasussa ebitundu 18%.
• Oba fayiro z’abaana abazziddwa eri bazadde baabwe ezitaliimu bujulizi bwa buweereza bwa myezi mukaaga zinaakendeera.
• Oba ebifo by’abakozi ebikalu binaakka okuva ku bitundu 13%, nga n’obusobozi bw’abakulira emirimu bweyongera.
• Oba okwekenneenya okuliddako kulisanga ebiwandiiko by’ebyobulamu ebibula nga bikendedde, era ng’okulwawo okuwa obuweereza bw’obulamu bw’omutwe nakwo kukendedde.