Trump agamba nti amafuta agaalinnye olw’olutalo mu Iran gayinza okusigala nga ga bbeeyi okutuusa ku kulonda kw’omu makkati g’ekisanja

Ebipya ebibaddewo

Okusinziira ku mawulire ga AP News, Pulezidenti Donald Trump yagambye nti emiwendo gy’amafuta egyalinnye olw’olutalo mu Iran tegisuubirwa kukka ng’okulonda kwa Amerika okw’omu makkati g’ekisanja tekunnatuuka.

Amafuta agatannalongoosebwa aga Brent gaalinnye ebitundu ebisukka mu 3% ne gasukka $100. Aga Amerika gaalinnye 2.4% ne gatuuka ku $95.25 buli ppipa. Omuwendo gwa petulooli eya bulijjo ogwa wakati gwalinnye ssente 7 mu kiro kimu ne gutuuka ku $4.22 buli ggaloni, ate ogwa dizero ne gutuuka ku $5.94.

Trump agamba nti asuubira emiwendo gy’amafuta okukka ennyo n’olutalo okukoma ng’okulonda kuwedde. Kyokka tewali ku bino byombi kikakasiddwa. Olutalo kati luli mu mwezi gwalwo ogw’omusanvu, wadde nga yali asuubira nti lwandimaze wiiki bukkowe.

Lwaki kino kikulu

Abagula amafuta ku masundiro batandise dda okusasula ebisingawo. Kyokka dizero nayo ereeta obuzibu obutalabika mangu. Y’ekozesebwa mu kutambuza emigugu ne mu kukola ebintu, n’olwekyo okulinnya kwayo kuyinza okwongera ku bisale by’entambula y’emigugu, ku miwendo gy’abagaba ebikozesebwa, n’oluvannyuma ku bbeeyi y’ebintu nga bituusiddwa eri abaguzi.

Entambula y’ennyonyi nayo etandise dda okukosebwa. Amafuta g’ennyonyi bwe geeyongedde okulinnya, kampuni z’ennyonyi zikendeezezza ku ngendo ate ne zongera ku bisale by’okusaabala n’ebirala bye zisasuza. Mu kiseera ekitali kya wala, abasaabaze bayinza okusanga ng’engendo ze balina okulondako ntono ate nga za bbeeyi.

Ekiseera pulezidenti ky’asuubiriramu emiwendo okukka kyesigamye ku ndowooza ye ku byobufuzi; tekikakasa bbeeyi mafuta kwe ganaatundibwa. Ekikulu kwe kulaba oba obulumbaganyi n’okutya nti amafuta gayinza obutatuuka mu butale obulungi binaakendeera ekimala emiwendo okukka.

Engeri ebizibu gye biyinza okweyongerayo

Dizero bw’elinnya, abatambuza emigugu n’abakola ebintu basaasaanya ebisingawo mu mirimu gyabwe. Singa esigala nga ya bbeeyi, era abatambuza emigugu oba abagaba ebikozesebwa ne basobola okwongerako ebisale oba okuddamu okuteesa ku miwendo, bizinensi ezigula ebikozesebwa ebisaanira okusombebwa ziyinza okusasula ebisingawo okubifuna mu wiiki ezijja.

Kyokka kino kiyinza obutabaawo singa dizero ekka, kampuni ne zeetikka ensaasaanya eyo ne zikkiriza amagoba okukendeera, oba singa okuvuganya n’endagaano eziriwo bizigaana okwongeza bbeeyi.

Mu kutambuza emigugu, buli asasula munne asalawo oba yeetikke ensaasaanya eyeeyongedde oba agigereke ku gw’asinga okuddako mu kugula oba okusasula obuweereza.

Mu mawulire amalala ge tugoberera

Amawulire g’ebyenfuna gayinza okulondoola oba obulumbaganyi ku bifo by’amafuta mu Saudi Arabia n’okulinnya kw’amafuta agatannalongoosebwa byongera ku bbeeyi ya dizero, ku bisale by’emigugu ne ku bikozesebwa mu kukola ebintu. Mu kino, kyetaagisa okwawula emiwendo gy’amafuta egyamaze okulabibwa ku nsaasaanya eyinza okwongerwa ku baguzi singa embeera ezimu zituukirira.

Soma: Obulumbaganyi bw’Abahouthi bukumye omuliro mu bifo by’amafuta mu Saudi Arabia, abantu 73 ne balumizibwa.

Abakosebwa n’engeri gye bakosebwamu

• Abavuzi b’emmotoka: Bafiirwa kati. Oluvannyuma lw’okulinnya mu kiro kimu, petulooli eri ku muwendo ogwa wakati ogwa $4.22 buli ggaloni.
• Abasaabaze b’ennyonyi: Bakosebwa mu nnaku ntono. Engendo okukendeera n’ebisale by’okusaabala n’ebirala okulinnya kitegeeza obuweereza obutono n’entambula ey’ebbeeyi.
• Kampuni z’ennyonyi: Ziyinza okufuna ku ludda olumu ate ne zifiirwa ku lulala. Ebisale ebisingawo biyinza okuzizza ekitundu ku nsimbi ze zisaasaanya ku mafuta, kyokka okukendeeza ku ngendo kukoma ku mirimu gye zisobola okukola.
• Bizinensi ezeesigama ku ntambula y’emigugu: Ziyinza okukosebwa mu wiiki ezijja. Dizero bw’esigala nga ya bbeeyi, ziyinza obutasobola kukuuma miwendo gy’ebintu nga bituusiddwa eri abaguzi nga tegikyuse.

Ebiyinza okubaawo

Kye tusuubira, nga twesigama ku biriwo naye nga si kikakafu:

Ekisinga okusuubirwa. Singa okutya olw’embeera y’ebyokulwana n’obulabe bw’okutaataaganyizibwa kw’amafuta bisigala nga tewali kukkakkana kwa mangu okuwangaala, amafuta agatannalongoosebwa ne dizero bijja kusigala nga bya bbeeyi mu wiiki eziwerako ezijja.

Kampuni z’ennyonyi zijja kweyongera okukendeeza ku ngendo, okusasuza abasaabaze ebisingawo n’okwongeza ebisale ebirala. Abatambuza emigugu nabo bajja kugezaako okukuuma oba okwongera ku nsimbi ze bagereka okusobola okuzzaawo ze basaasaanya ku mafuta.

Kino kye tusinga okusuubira kubanga emiwendo gitandise dda okulinnya, era kampuni z’ennyonyi zaakyusizza dda engeri gye zikolamu. Petulooli ne dizero okusigala nga bya bbeeyi, engendo z’ennyonyi okwongera okukendeera n’ebisale ebipya ebyongerwa ku ntambula y’emigugu byandiwaggidde okusuubira kuno. Kyandibadde n’omusingi mutono singa amafuta gakka, engendo ne ziddawo awatali kwongeza bisale.

Embeera bw’eba ennungi. Singa obulumbaganyi ku mmeeri ezitwala amafuta ne ku bifo by’amafuta mu Saudi Arabia bukendeera ekimala okukendeeza ku kutya nti amafuta gayinza okubula, emiwendo gy’amafuta agatannalongoosebwa n’agakozesebwa giyinza okukka mu wiiki oba emyezi egijja.

Kampuni z’ennyonyi zaandibadde n’ensonga ntono ezizireetera okukendeeza ku ngendo oba okwongeza ebisale. Bizinensi ezeesigama ku ntambula y’emigugu nazo zaandisobodde okukuuma ensaasaanya y’okufuna ebintu nga bituusiddwa nga tekyukakyuka nnyo.

Okukka kw’amafuta agatannalongoosebwa, petulooli ne dizero, awamu n’okwongerwako kw’engendo z’ennyonyi oba okukendeera kw’ebisale ebigerekebwa olw’amafuta, byandiwaggidde ekkubo lino.

Embeera bw’eyongera okwonooneka. Singa ebikolwa by’amagye, ebizibu ebizingiramu emmeeri ezitwala amafuta oba obulumbaganyi ku bifo by’amafuta mu Saudi Arabia byeyongera, amafuta gayinza okwongera okulinnya mu nnaku oba wiiki.

Kampuni z’ennyonyi ziyinza okwongera okukendeeza ku ngendo. Abatambuza emigugu abasingako obungi nabo bayinza okugereka ensaasaanya ya dizero ku bakasitoma baabwe, ekinaayongera okussa akazito ku miwendo gy’ebintu ebisombebwa ne bituusibwa eri abaguzi.

Obulumbaganyi obulala, emiwendo gy’amafuta agatannalongoosebwa ne dizero egyeyongera okulinnya, n’abasuubuzi abangi okwongerako ebisale olw’amafuta byandiraze nti embeera egenda mu kkubo lino.

Eby’okugoberera ebiddako

• Emiwendo gya Brent n’amafuta agatannalongoosebwa aga Amerika oluvannyuma lw’ebipya mu by’amagye oba ku bikozesebwa mu kukola n’okutambuza amafuta.
• Amawulire ga AAA agapya ku miwendo gya petulooli ne dizero egya wakati.
• Ebirangiriro bya kampuni z’ennyonyi ku ngendo, ebisale by’okusaabala n’ebirala bye zisasuza.
• Amawulire agakakasiddwa ku bulumbaganyi obuzingiramu emmeeri ezitwala amafuta, ez’amagye ag’oku mazzi oba ebifo by’amafuta mu Saudi Arabia.