Ìye Pẹ́tírọ̀lù ní UK Dé Ìpele Tó Ga Jù Látìgbà Tí Ogun Iran Ti Bẹ̀rẹ̀

Ohun tí ó yí padà

Ìwọ̀n iye pẹ́tírọ̀lù ní UK ti dé 163.6p fún lítà kan, ìpele tó ga jù láti ìgbà tí ogun Iran ti bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ 28 Oṣù Kejì, nígbà tí ìwọ̀n iye díésẹ́ẹ̀lì jẹ́ 184.99p. Brent crude wà ní nǹkan bí $94 fún bárélì kan, RAC sì sọ pé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ dájú pé àwọn awakọ̀ yóò san owó tó pọ̀ sí i ní àwọn ọ̀sẹ̀ tó ń bọ̀ bí iye epo bá ń dúró ní ìpele gíga, gẹ́gẹ́ bí BBC News ṣe ròyìn. Ìyípadà iye epo ní ọjà osunwọle sábà máa ń gba nǹkan bí ọ̀sẹ̀ méjì kí ó tó dé àwọn ibùdó tí wọ́n ti ń ta epo ọkọ̀ ní UK.

Ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì

Àbájáde àkọ́kọ́ hàn níbi tí a ti ń ra epo ọkọ̀. Àwọn awakọ̀ ń ná owó púpọ̀ sí i fún ìrìnàjò, nígbà tí àwọn ilé iṣẹ́ ìfiránṣẹ́, àwọn olùpín oúnjẹ, àwọn oníṣẹ́ ọwọ́, àwọn oko àti àwọn ẹgbẹ́ ọkọ̀ mìíràn dojú kọ iye owó ìṣiṣẹ́ tó ga sí i. Ohun tó tẹ̀ lé e ni iye nínú owó ilé iṣẹ́ náà tí wọ́n máa ru fúnra wọn àti iye tí wọ́n máa fi kàn àwọn oníbàárà.

Fún àwọn agbo ilé, èyí lè fa ìfúnpá méjì. Ìwakọ̀ di gbowó lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Oúnjẹ àti àwọn nǹkan mìíràn tí a gbé délé lè sì gbowó sí i lẹ́yìn náà bí àwọn olùgbé ẹrù àti olùpèsè bá fi owó àfikún fún epo kún iye wọn, tàbí bí wọ́n bá gbé iye owó ga láti gba owó ìrìnàjò padà. Bí èyí ṣe máa kan ìdàgbàsókè iye owó lápapọ̀ da lórí bí ìgbé iye epo náà ṣe tóbi àti bí ó ṣe pẹ́ tó, iye tí àwọn ilé iṣẹ́ gba nínú èrè wọn, àti ìyípadà nínú àwọn owó pàtàkì mìíràn; iye epo tó ga nìkan kì í pinnu oṣuwọn ìdàgbàsókè iye owó.

Bí àbájáde náà ṣe lè tàn kálẹ̀

Ìlànà náà bẹ̀rẹ̀ láti epo robi, ó lọ sí epo ní ọjà osunwọle, lẹ́yìn náà ó dé pẹ́tírọ̀lù àti díésẹ́ẹ̀lì lẹ́yìn àkókò ìdádúró tí a ròyìn ní àwọn ibùdó títà epo ọkọ̀. Àwọn awakọ̀ ọkọ̀ ìṣòwò àti ẹgbẹ́ ọkọ̀ ni wọ́n kọ́kọ́ máa san ìgbé iye náà. Bí àwọn olùṣiṣẹ́ ìrìnnà bá fi í kàn àwọn oníbàárà wọn, àwọn olùpín àti olùtajà yóò dojú kọ owó ìfiránṣẹ́ tó ga sí i, èyí tí ó lè dé ọ̀dọ̀ àwọn olùràá nípasẹ̀ oúnjẹ àti àwọn nǹkan mìíràn tí a gbé délé. Ìsọ̀kalẹ̀ iye epo robi, àwọn àdéhùn ìrìnnà tí iye wọn ti wa ní ìdúróṣinṣin, ìṣiṣẹ́ tó munadoko sí i, tàbí bí àwọn ilé iṣẹ́ ṣe ru apá kan nínú ìgbé iye náà, lè dín bí iye náà ṣe máa kan oníbàárà kù.

Office for National Statistics ṣàkọsílẹ̀ ọ̀nà yìí lẹ́yìn ìpayà ọdún 2022: iye díésẹ́ẹ̀lì tó ga mú owó ìrìnnà oúnjẹ àti ohun mímu pọ̀ sí i, nígbà tí àwọn aṣelọpọ kan fi iye owó ìkóṣe wọn tó ga kàn àwọn oníbàárà, àwọn mìíràn sì ru apá kan nínú rẹ̀ nínú èrè wọn. Èyí fìdí ọ̀nà náà múlẹ̀, ṣùgbọ́n kì í ṣe àsọtẹ́lẹ̀ pé gbogbo ìgbé iye epo lọwọlọwọ yóò mú àbájáde kan náà wá.

Àpẹẹrẹ láti inú ìtàn

Àpẹẹrẹ tó yẹ láti wo ni ìpayà iye epo UK tó yàtọ̀ ní 2022. Ní Oṣù Kẹfà 2022, ONS ṣàkọsílẹ̀ pẹ́tírọ̀lù ní 184.0p àti díésẹ́ẹ̀lì ní 192.4p fún lítà kan, àwọn méjèèjì sì jẹ́ iye tó ga jù rí nígbà yẹn. Iye epo ọkọ̀ ga ní 42.3% ju ọdún kan ṣáájú lọ, ìrìnnà sì ṣe àfikún ìgbéga tó pọ̀ jù sí ìyípadà ìdàgbàsókè iye owó oníbàárà oṣù yẹn. Iye oúnjẹ náà ń ga, pẹ̀lú ọ̀pọ̀ ohun tó ń fa a, títí kan agbára, àwọn ọjà pàtàkì àti ìdàrúdàpọ̀ nínú ìpèsè.

Ohun tó ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn náà jẹ́ ẹ̀kọ́. Ní Oṣù Kejìlá 2022, iye pẹ́tírọ̀lù ti sọ̀kalẹ̀ sí 155.3p, díésẹ́ẹ̀lì sì sí 179.1p, ìdàgbàsókè iye owó nínú ẹ̀ka ìrìnnà sì ti dín kù fún oṣù mẹ́fà léraléra. Síbẹ̀, ìdàgbàsókè iye oúnjẹ ṣì jẹ́ 16.9%, èyí tó fi hàn pé iye owó ní ìpele tó wà lẹ́yìn lè máa yípadà ní àkókò tó yàtọ̀, lẹ́yìn tí iye agbára, ọjà pàtàkì, ìṣelọpọ àti ìrìnnà tó ga ti kọjá nínú ẹ̀wọ̀n ìpèsè.

Ìwọ̀n iye epo ọkọ̀ nísinsìnyí kéré ju góńgó 2022 lọ, ìdí tí ó fa ìgbé iye náà sì yàtọ̀. Ẹ̀kọ́ tó ṣe pàtàkì ni láti wo iye epo fúnra rẹ̀ àti dátà iye owó ilé iṣẹ́ àti oníbàárà tó máa hàn lẹ́yìn náà: ìgbé iye fún àkókò kúkúrú lè rọ̀ sílẹ̀ kí ìfúnpá rẹ̀ tó tàn kálẹ̀, ṣùgbọ́n ìgbé iye tó pẹ́ ń fún àwọn ilé iṣẹ́ ní ìdí tó pọ̀ sí i láti tún owó iṣẹ́ àti iye owó ṣe.

Nínú ìròyìn wa

Ìròyìn wa tẹ́lẹ̀ nípa ìfèsì ọjà epo lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ṣàfihàn ìpele àkọ́kọ́ nínú ìdàrúdàpọ̀ lọwọlọwọ. Ìròyìn UK yìí fi ìpele tó tẹ̀ lé e hàn: ìfúnpá iye epo ní ọjà osunwọle ti dé àwọn ibùdó títà epo ọkọ̀. Ìwádìí kan lọ́tọ̀ nípa àdéhùn epo US-Venezuela ṣàlàyé ìdí tí àfikún ìpamọ́ epo kò fi dandan túmọ̀ sí ìrètí ìdínkù kíákíá nínú iye epo fún àwọn oníbàárà.

Ìwòye àbájáde

• Àwọn awakọ̀: owó fífi epo sí ọkọ̀ ga lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, pàápàá fún àwọn ènìyàn tí wọn kò lè dín iye ìrìnàjò wọn kù.
• Àwọn ẹgbẹ́ ọkọ̀ ìṣòwò àti olùṣiṣẹ́ ìfiránṣẹ́: iye owó ìkóṣe tí ń tún hàn léraléra ga sí i, níwọ̀n bí ìwọ̀n iye díésẹ́ẹ̀lì ṣe jẹ́ 184.99p fún lítà kan.
• Àwọn olùpín oúnjẹ àti olùtajà: wọ́n lè dojú kọ owó ìrìnnà tó ga bí iye epo tó ga bá pẹ́.
• Àwọn agbo ilé: iye oúnjẹ àti nǹkan tí a gbé délé lè ga lẹ́yìn náà bí àwọn olùpèsè bá fi iye owó náà kàn àwọn oníbàárà dípò kí wọ́n ru ú.
• Ìjọba UK: dídá ìgbé owó-ori epo 5p tí a pinnu dúró títí di òpin Oṣù Kejìlá ń yẹra fún fífi owó náà kún iye epo ní àsìkò ìgbé iye lọwọlọwọ.
• Ìgbẹ́kẹ̀lé: ó ga fún iye epo ọkọ̀ lọwọlọwọ àti ipa taara rẹ̀ lórí owó ẹgbẹ́ ọkọ̀; ó wà ní àárín fún bí owó ìrìnnà ṣe máa kan iye nǹkan; ó sì kéré fún ìṣirò èyíkéyìí nípa ìdàgbàsókè iye owó káàkiri ọrọ̀ ajé láìsí dátà iye owó tó tẹ̀ lé e.

Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ṣeé ṣe

• Èyí tó ṣeé ṣe jù: iye epo ọkọ̀ yóò máa fi iye epo robi tó ga ní àkókò tó ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá hàn bí Brent bá dúró nítòsí ìpele rẹ̀ lọwọlọwọ jálẹ̀ àkókò ìdádúró tó fẹrẹ̀ jẹ́ ọ̀sẹ̀ méjì. Ìwọ̀n iye pẹ́tírọ̀lù àti díésẹ́ẹ̀lì RAC tí ó tẹ̀ lé e yóò jẹ́ ìdánwò tó ṣe kedere jù.
• Ìhà rere: ìfúnpá lè rọ̀ sílẹ̀ bí ìdàrúdàpọ̀ ìpèsè bá dín kù, Brent sì sọ̀kalẹ̀ kí owó epo osunwọle míì tó dé àwọn ibùdó títà epo ọkọ̀. Ìsọ̀kalẹ̀ tó bá tẹ̀síwájú nínú iye epo robi àti ìwọ̀n iye RAC yóò fìdí ọ̀ràn yìí múlẹ̀.
• Ìhà búburú: ìgbé iye epo robi míì lè gbé iye epo ọkọ̀ àti owó ìrìnnà ìṣòwò ga, lẹ́yìn náà ó sì lè fa ìfúnpá iye owó tó gbòòrò sí i bí àwọn olùgbé ẹrù àti olùpèsè bá fi owó náà kàn àwọn oníbàárà. Owó àfikún fún epo, ìwádìí àwọn ilé iṣẹ́, àti ìdàgbàsókè iye oúnjẹ tàbí nǹkan mìíràn tó ń ga yóò mú ọ̀ràn yìí lágbára.

Ohun tí a yẹ kí a wo lẹ́yìn

Ẹ wo ìwọ̀n iye pẹ́tírọ̀lù àti díésẹ́ẹ̀lì RAC, iye epo robi Brent, àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó kan ìpèsè epo ní Àárín Gbùngbùn. Fún ipa rẹ̀ lórí iye owó ìgbésí ayé, ẹ wo owó àfikún fún epo tí àwọn olùgbé ẹrù ń gba, ìwádìí ilé iṣẹ́ ONS, iye aṣelọpọ, ìdàgbàsókè iye oúnjẹ, àti àfikún ẹ̀ka ìrìnnà sí CPI. Àwọn àmì wọ̀nyẹn yóò fi hàn bóyá ìgbé iye náà ṣì jẹ́ ọ̀ràn iye epo ọkọ̀ lásán, tàbí bóyá ó ti ń wọ inú iye àwọn nǹkan tí a gbé délé. Ọjọ́ ìlànà tó kàn tí a mọ̀ ni òpin Oṣù Kejìlá, nígbà tí a máa tún wo ìgbé owó-ori epo 5p tí a dá dúró.